СҮТТІҢ ТАҒАМДЫҚ ҚҰНДЫЛЫҒЫНА КАППА-КАЗЕИН ГЕНОТИПІНІҢ ӘСЕРІ

Сүттің тағамдық қасиеттері оның химиялық құрамына және барлық органикалық заттардың жоғары сіңімділігіне (95-98 %) байланысты. Сүттің құрамына химиялық құрылымы бойынша 200-ден астам күрделі компоненттер кіреді. Сүттің дәмі мен технологиялық қасиеттеріне тікелей әсер ететін негізгі компоненттер - сүт ақуызы, май және лактоза. Тауарлық сүттегі негізгі компоненттердің нақты құрамы жеткілікті кең диапазонда өзгеруі мүмкін: ақуыз – 2,8 - ден 3,6% - ға дейін, май – 2,8 - ден 6% - ға дейін, лактоза – 4,5 - тен 4,8% - ға дейін. Каппа-казеин гендерінің полиморфизмін анықтау және каппа-казеиннің әртүрлі генотиптері бар жануарларда экономикалық пайдалы белгілерді бағалау үшін барлығы 60 сиыр таңдалды, оның ішінде 20 голштин сиыры, 20 алатау сиыры және 20 қара-ала тұқымды сиыр. Каппа-казеин гендерінің полиморфизмін бағалау полимеразды тізбекті реакция (ПТР) талдау әдісімен жүргізілді. Әрі қарай зерттеу үшін каппа-казеин генінің генотиптеу нәтижелері бойынша аналогтар принципіне сәйкес әр топта сиырлардың 3 кіші тобы құрылды. Бірінші топқа каппа-казеин АА генотипі бар сиырлар, екіншісіне АВ генотипі, үшіншісіне ВВ генотипі кірді.

1. Effect of DNA polymorphisms related to fatty acid composition in adipose tissue of Holstein cattle / T. Narukami, S. Sasazaki, K. Oyama et al // Animal Science Journal. – 2011. – Vol. 82(3). – P. 406-411.

2. Chauhan, T. Molecular markers and their applications in fisheries and aquaculture / T. Chauhan, K. Rajiv // Advances in Bioscience and Biotechnology. – 2010. – № 1(4). – P. 281-291.

3. Yang, L. Molecular cloning and development of RAPD-SCAR markers for Dimocarpus Longan variety authentication / L. Yang, S. Fu, M.A. Khan // SpringerPlus. – 2013. – № 2. – P. 1-8.

4. Teneva A. Application of molecular markers in livestock improvement / A. Teneva, M.P. Petrovic, // Biotechnology in Animal Husbandry. – 2010. – № 26. – P. 135-154.

5. Yadav B.R. One Day Symposium on Emerging DNA Technologies for the Next Millenium / B.R. Yadav, A. Mitra // CCMB/CDFD, Hyderabad, 23 February, Abstract. – 1999. – 9 p.

6. Naqvi A.N. Application of molecular genetic technologies in livestock production / A.N. Naqvi // AdvBiolRes. – 2007. – № 1. – P. 72-84.

7. Molecular marker assisted selection for disease resistance breeds of cattle / R. Deb, U. Singh, S. Kumar, et al // Agriculture Research Updates. vol. 4. Hauppauge, NY: Nova Academy Publishing; – 2012. – Vol. 4, № 4. – P. 153-166.

8. Molecular markers and their application in livestock improvement / A. Mitra, R. Yadav, A. NazirGanai et al // NSIF Proceedings. – 1999. – № 2. – P. 56-59.

9. Erhardt G. Use of molecular markers for evaluation of genetic diversity and in animal production / G. Erhardt, C. Weimann // ArchLatinoamProdAnim. – 2007. – № 15. – P. 63-66.

10. Калашникова Л.А. Влияние генотипа каппа-казеина на молочную продуктивность и технологические свойства молока коров холмогроской породы / Л.А. Калашникова, В.Г. Труфанов // Доклады Российской академии сельскохозяйственных наук. – 2006. – № 4. – С. 43-44.

11. Полиморфизм гена каппа-казеина в стадах крупно рогатого скота Республики Татарстан / С.В. Тюлькин, Т.М. Ахметов, Л.Р. Загидуллин et al // Ученые записки КГАВМ им. Н.Э. Баумана. – 2016. – Т. 255, № 1. – С. 148-151.

12. Оценка аллельного и генотипического разнообразия крупного рогатого скота Якутии по генам молочности / Н.И. Павлова, Н.П. Филиппова, Х.А. Куртанов, Л.П. Корякина // Наука и образование. – 2016. – № 3. – С. 122-127.

13. Khaizaran, Z. Analysis of selected milk traits in Palestinian Holstein-Friesian cattle in relation to genetic polymorphism / Z. Khaizaran, F. Al-Razem // Journal of Cell and Animal Biology. – 2014. – Vol. 8, № 5. – P. 74-85.

14. Полиморфизм генов молочной продуктивности в популяции крупного рогатого скота Республики Беларусь / О.А. Епишко, Л.А. Танана, В.В. Пешко, Р.В. Трахимчик // УО «Гродненский государственный аграрный университет». – Республика Беларусь. – Гродно, 2010. – С. 194-201.

15. Часовщикова М.А. Влияние гена каппа-казеина на технологические качества молока, состав и выход сыра / М.А. Часовщикова // Вестник Государственного аграрного университета Северного Зауралья. – Тюмень, 2013. – № 3(22). – С. 30-33.

16. Курак О.П. Физико-химические свойства молока коров белорусской черно-пестрой породы с различными генотипами по локусу гена каппа-казеина / О.П. Курак // Зоотехническая наука Беларуси. – Жодино, 2010. – Т. 45, № 1. – С. 91-96.

17. Полиморфизм гена к-казеина и сыродельческие признаки молока коров симментальской породы / Г.М. Гончаренко, Т.С. Горячева, Н.С. Медведева и др. // Достижения науки и техники АПК. – М., 2013. – № 10. – С. 45-46.

18. Овсяников А.И. Основы опытного дела в животноводстве / А.И. Овсяников. – М.: Колос, 1976. – 303 с.

19. Дунин И.М. Проведение научных исследований в скотоводстве: Методические рекомендации / И.М. Дунин, Д.Б. Переверзев, А.Г. Козанков– М., 2000. – 80 с.

20. ДНК-технологии оценки сельскохозяйственных животных / Л.А. Калашникова, И.М. Дунин, В.И. Глазко и др. // Лесные Поляны: ВНИИплем, 1999. – 148 с.

21. Петухов В.Л. Ветеринарная генетика с основами вариационной статистики / В.Л. Петухов, А.И. Жигачев, Г.А. Назарова – М.: Агропромиздат, 1985. – 369 с.