АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ РАЙЫМБЕК АУДАНЫ «ШӘЛКӨДЕ» АУЫЛЫНЫҢ ШАРУАШЫЛЫҚ БИЕ СҮТТЕРІНІҢ ТАҒАМДЫҚ ҚҰНДЫЛЫҒЫН ЗЕРТТЕУ

Мақалада Алматы облысы Райымбек ауданының «Шәлкөде» ауылындағы шаруашылық қожалығынан алынған бие сүтінің төрт түрлі үлгісіне органолептикалық, физикалық және химиялық көрсеткіштері бойынша зерттеу жүргізілді. MilkoScan FT 1 сүт анализаторында бие сүтінің сапалық көрсеткіштері анықталып, жаз және күз айларындағы орташа нәтижелері салыстырылды.
Алматы облысы, Райымбек ауданының «Шәлкөде» ауылындағы биелердің сүтінің физика-химиялық көрсеткіштерін зерттеу нәтижелері бие сүтінің тағамдық құндылығын анықтауға бағытталған. Зерттеу барысында сүттің майлылығы, ақуыз мөлшері, құрғақ заттар, лактоза, глюкоза және казеин сияқты негізгі көрсеткіштер қарастырылды.
Майлылық көрсеткіші 1,95% пен 2,03% аралығында, бұл бие сүтінің орташа майлылығы екенін көрсетеді. Ақуыздың мөлшері 1,5%-2,2% аралығында, бұл сүттің биологиялық құндылығын көрсетеді. Құрғақ заттардың құрамы 11,73%-11,75% шамасында, бұл сүттегі минералдар мен қоректік заттардың молдығын көрсетеді.Лактоза деңгейі 7,01% болып, сүттің тәтті дәмін қамтамасыз етеді және негізгі энергия көзі болып табылады. Глюкоза мөлшері шамамен 0.27%-0.28%, бұл көрсеткіштердің тұрақтылығы биелердің жақсы күтім мен азықтандыру жағдайында екенін дәлелдейді. Казеиннің құрамы 1,27%-1,31% аралығында, бұл бие сүтінің ақуыздық сапасын анықтайды.
Жалпы, зерттеу нәтижелері бие сүтінің тағамдық құндылығын жоғары бағалауға мүмкіндік береді. Сүттің барлық физика-химиялық көрсеткіштері тұрақты және сапалы екенін көрсетеді.

1. Горбатова К.К. Биохимия молока и молочных продуктов: учебник для вузов / К.К. Горбатова, П.И. Гунькова. – 5-е изд., испр.и доп. – Санкт-Петербург : ГИОРД, 2021. – 336 с.

2. Шайкамал Г.И. Анализ микрофлоры кумыса, полученного из различных регионов Казахстана [Мәтін] / Г.И. Шайкамал, Ж.Б. Жунусова, Г.А. Баисеев // Ғылым және білім. – 2018. – № 3(52). – С. 115-120.

3. Шигаева М.Х. Микрофлора национальных кисломолочных напитков / М.Х. Шигаева, М.Ш. Оспанова - Алма-Ата: Наука, 1983. – 227 с.

4. Пробиотические препараты и механизм их действия / К.А. Тулемисова и др. // Биотехнология, Теория и практика. - 2004. - № 2. - С.124-128.

5. Дудикова Г.Н. Коллекция культур микроорганизмов для пищевой и перерабатываемой промышленности / Г.Н. Дудикова //Биотехнология. Теория и практика. – 2001. - №3(4). - С. 79-82.

6. Шарманов Т.Ш. Лечебные свойства кумыса и шубата / Т.Ш. Шарманов, А.К. Жангабылов. - Алма-Ата: Ғылым, 1991. – 176 с.

7. Жақтаева А. Қымыз жанға-дауа, дертке-шипа / А. Жақтаева. – Алматы: Жас қаламгер, 2010.

8. Алимарданова М.К. Состав и биотехнологические свойства молока: учеб. пособие / М.К. Алимарданова. – Алматы, 2007, 33 с.

9. Алимарданова М.К. Научно-практические основы производства национальных молочных продуктов: дисс…докт. техн. наук: 05.18.04 / Алимарданова Мариям Калабаевна. – Алматы, 2006. – 379 с.

10. Түйе сүті мен уызыдағы иммуноглобулиндердің жыл мезгіліне байланысты өзгеруі / М.Х. Нармұратова және т.б. // 2-ая международная конференция «Актуальные вопросы диагностики болезней животных». – Алматы. – 2005. – С. 145.

11. Алексеева Н.В. Кумыс с добавлением пробиотических культур Lactobacillus acidophilus и Bifidobacterium spp / Н.В. Алексеева, Е.В. Минеев, Ш.Ш. Махмудова // Бюллетень науки и практики. – 2018. – Т. 4, № 4. – С. 212-220.

12. Бояринова И.В. Новый белковый кисломолочный продукт / И.В. Бояринова // Пищевая промышленность. – 2014. – № 8. – С. 43-45.

13. Alexeyeva N. To the question on the technology of koumiss production / N. Alexeyeva, E. Mineyev // Бюллетень науки и практики. – 2017. – № 10(23). – С. 138-144.

14. Navraltilova P. Content of nutritionally important components in mare milk fat / P. Navraltilova // Mjekarstvo. – 2018. – Vol. 68(4). – P. 282-294.

15. Guo L. Priduction technology, nutritional, and microbiological investigation of traditionally fermented mare milk (Chigee) from Xilin Gol in China / L. Guo // Food Science and Nutrition. – 2019. – P. 1-8.