ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА БАЛДЫҢ ТАҒАМДЫҚ ҚАУІПСІЗДІГІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖӘНЕ ЖАЛҒАН ӨНІМДІ АНЫҚТАУ ҚҰРАЛЫ РЕТІНДЕГІ МЕЛИССОПАЛИНОЛОГИЯЛЫҚ ТАЛДАУ

Мақалада Қазақстан Республикасындағы балдың тағамдық қауіпсіздігін қамтамасыз ету және оның түпнұсқалығын растау жүйесіндегі мелиссопалинологиялық талдаудың рөлі қарастырылған. Зерттеудің өзектілігі тағам өнімдерінің сапасына қойылатын талаптардың күшеюімен, балдың ботаникалық шығу тегін дәлелдеудің қажеттілігімен және өнімді бұрмалап таңбалау тәуекелдерімен түсіндіріледі. Жұмыстың мақсаты - мелиссопалинологиялық талдаудың балдың шығу тегін анықтаудағы және фальсификацияны айқындаудағы тиімділігін негіздеу. Зерттеу халықаралық нормативтік құжаттар мен мелиссопалинология, бал аутентификациясы және ботаникалық құрамды верификациялау мәселелеріне арналған ғылыми еңбектерді шолу және талдау негізінде орындалды. Тозаңдық спектрдің балдың табиғи маркері екені және мелиссопалинологиялық талдаудың ботаникалық шығу тегін анықтауға, таңбалану сәйкессіздігін табуға және сапаны бағалауда дәлелді база қалыптастыруға мүмкіндік беретіні көрсетілді. Әдебиеттерді талдау нәтижесінде Қазақстан үшін мелиссопалинологиялық, физика-химиялық және молекулалық деңгейлерді біріктіретін бал сапасын бақылаудың ықпалдастырылған моделі ұсынылды. Зерттеу нәтижелері зертханалық тәжірибеде, ветеринариялық-санитариялық сараптамада және мемлекеттік бақылау жүйесінде қолдануға ұсынылады.

1. Codex Alimentarius Commission. Standard for Honey. CXS 12-1981. Revised in 1987, 2001.

2. Żak N. The Importance of Testing the Quality and Authenticity of Food Products: The Example of Honey / N. Żak, A. Wilczyńska // Foods. – 2023. – Vol. 12, № 17, Article 3210.

3. A comprehensive review of the current trends and recent advancements on the authenticity of honey / X.-H. Zhang et al // Food Chemistry. – 2023.

4. Louveaux J. Methods of Melissopalynology / J. Louveaux, A. Maurizio, G. Vorwohl // Bee World. – 1978. – Vol. 59, № 4. – P. 139-157.

5. Harmonized methods of melissopalynology / W. von der Ohe et al // Apidologie. – 2004. – Vol. 35, Suppl. 1. – P. S18-S25.

6. Identifying Honey Species Composition and Verifying Label Accuracy Using Melissopalynological Analysis and DNA Metabarcoding / S. Daugaliyeva et al // Food Analytical Methods. – 2025.

7. Ruoff K. Authenticity of honey and other bee products / K. Ruoff, S. Bogdanov // Apiacta. – 2004. – Vol. 38. – P. 317-327.

8. Shakoori Z. Assessing the quality of bee honey on the basis of melissopalynology as well as chemical analysis / Z. Shakoori, A. Mehrabian, F. Salmanpour // PLoS ONE. – 2023.

9. Song X.Y. Pollen Analysis of Natural Honeys from the Central Region of Shanxi, North China / X.Y. Song, Y.F. Yao, W.D. Yang // PLoS ONE. – 2012. – Vol. 7, № 11. – e49545.

10. Melissopalynological Analysis of Honey from French Guiana / W. Jiang et al // Foods. – 2024. – Vol. 13, № 7.

11. Özkök A. Comparing the melissopalynological and next generation sequencing methods to identify botanical origin of honey / A. Özkök, M.A. Doke, S. Silici // Food Control. – 2023.

12. Palynological analysis of honey with determination of botanical origin / G.A. Moldakhmetova et al // Bulletin of Science of S. Seifullin Kazakh Agrotechnical Research University. – 2023.