ӨНГЕН БИДАЙ ДӘНДЕРІНІҢ СУБЛИМАЦИЯЛЫҚ КЕПТІРІЛГЕН ҰНТАҒЫНЫҢ ҚҰС ЕТІНЕН ДАЙЫНДАЛҒАН ПІСІРІЛГЕН СОСИСКАЛАРДЫҢ ХИМИЯЛЫҚ ҚҰРАМЫНА, ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ ЖӘНЕ САПАСЫНА ӘСЕРІ
https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-57
Аңдатпа
Мақалада бидай ұнын өнген бидай дәндерінің сублимациялық кептірілген ұнтағымен алмастыру арқылы дайындалған құс етінен жасалған пісірілген сосискаларды әзірлеу нәтижелері келтірілген. Зерттеудің мақсаты өсімдік текті ингредиентті енгізудің дайын өнімнің тағамдық құндылығына, физика-химиялық, функционалдық-технологиялық, құрылымдық-механикалық және органолептикалық көрсеткіштеріне әсерін бағалау болды. Бақылау үлгісі бидай ұнын қолдану арқылы дайындалса, тәжірибелік үлгі өнген бидайды жібіту, өндіру, сублимациялық кептіру және ұнтақтау арқылы алынған ұнтақ қосу арқылы өндірілді. Зерттеу нәтижелері тәжірибелік үлгіде ақуыздың массалық үлесі 13,9%-дан 14,4%-ға, күл мөлшері 2,15%-дан 2,25%-ға, көмірсулар, оның ішінде тағамдық талшықтар 2,6%-дан 3,0%-ға дейін артқанын көрсетті, ал энергетикалық құндылығы аздап төмендеді. pH және су белсенділігі көрсеткіштері технологиялық тұрғыдан рұқсат етілген шектерде болды. Өсімдік компонентін енгізу ылғал ұстап тұру қабілетінің 108%-дан 120%-ға, май ұстап тұру қабілетінің 160%-дан 175%-ға дейін артуына, сондай-ақ қайнатудан кейінгі шығымның 93,8%-дан 96,1%-ға дейін жоғарылауына ықпал етті. Тәжірибелік үлгінің органолептикалық бағасы 23,6 балды құрады. Алынған нәтижелер өнген бидайдың сублимациялық кептірілген ұнтағын функционалдық бағыттағы қайнатылған шұжық өнімдерінің тағамдық құндылығы мен технологиялық тұрақтылығын арттыру мақсатында қолданудың тиімділігін дәлелдейді.
Авторлар туралы
Э. К. ОкусхановаҚазақстан
Элеонора Құрметқызы Окусханова – қауымдастырылған профессор, PhD
071412, Қазақстан Республикасы, Семей қ., Глинки к-сі, 20 А
Г. Б. Абдилова
Қазақстан
Галия Бекеновна Абдилова – техника ғылымдарының кандидаты, «Биоинженерлік жүйелер» кафедрасының қауымдастырылған профессоры
071412, Қазақстан Республикасы, Семей қ., Глинки к-сі, 20 А
Ж. М. Атамбаева
Қазақстан
Жібек Манапқызы Атамбаева – «Тамақ өнімдерінің технологиясы» кафедрасының аға оқытушысы
071412, Қазақстан Республикасы, Семей қ., Глинки к-сі, 20 А
А. А. Даутова
Қазақстан
Асель Алибековна Даутова – магистр, «Тамақ технологиясы» кафедрасының аға оқытушысы
071412, Қазақстан Республикасы, Семей қ., Глинки к-сі, 20 А
Ш. К. Жакупбекова
Қазақстан
Шугыла Кадыровна Жакупбекова – «Тaмaқ технологиясы» кaфeдpacының постдoктoрaнты
071412, Қазақстан Республикасы, Семей қ., Глинки к-сі, 20 А
Әдебиет тізімі
1. Мелещеня А.В. Оценка пищевой и биологической ценности варено-копченых колбасных изделий c учетом рационального использования сырья и калорийности / А.В. Мелещеня, О.Г. Ходорева, К.А. Марченко // Актуальные вопросы переработки мясного и молочного сырья. – 2022. – № 1(15). – С. 155-165.
2. Impact on lipid profile and influence on sensory, texture and structural properties when replacing saturated fats with rapeseed oil in frankfurter-type sausages / S. Leivers et al // European Food Research and Technology. – 2025. – Vol. 251, № 8. – P. 2211-2224.
3. Vitamins in Cereals: A Critical Review of Content, Health Effects, Processing Losses, Bioaccessibility, Fortification, and Biofortification Strategies for Their Improvement / M. Garg et al // Frontiers in Nutrition. – 2021. – Vol. 8. https://doi.org/10.3389/fnut.2021.586815.
4. Unlocking the potential of buckwheat hulls, sprouts, and extracts: innovative food product development, bioactive compounds, and health benefits – a review / Z. Atambayeva et al // Polish Journal of Food and Nutrition Sciences. – 2024. – Vol. 74, № 3. – P. 293-312.
5. Чижикова О.Г. Использование продуктов переработки зерна пшеницы для мясных рубленых полуфабрикатов геродиетического назначения / О.Г. Чижикова, К.В. Нижельская, Л.О. Коршенко // Известия Дальневосточного федерального университета. Экономика и управление. – 2017. – № 4(84). – С. 123-131.
6. Чижикова О.Г. Перспективы использования пророщенного зерна ржи для мясных рубленых полуфабрикатов геродиетического назначения / О.Г. Чижикова, К.В. Нижельская // Вестник Камчатского государственного технического университета. – 2017. – № 40. – С. 51-57.
7. Бакуменко О.Е. Возможности использования сублимированных растительных порошков при производстве зерновых экструдированных продуктов / О.Е. Бакуменко, Е.В. Алексеенко, Н.В. Рубан // Хранение и переработка сельхозсырья. – 2019. – № 1. – С. 116-129.
8. Harguindeguy M. On the effects of freeze-drying processes on the nutritional properties of foodstuff: A review / M. Harguindeguy, D. Fissore // Drying Technology. – 2020. – Vol. 38. – P. 846-868. https://doi.org/10.1080/07373937.2019.1599905.
9. ГОСТ 25011-2017. Мясо и мясные продукты. Методы определения белка. – М.: Стандартинформ, 2018. – 15 с.
10. ГОСТ 9793-2016. Мясо и мясные продукты. Методы определения влаги. – М.: Стандартинформ, 2017. – 6 с.
11. ГОСТ 23042-2015. Мясо и мясные продукты. Методы определения жира. – М.: Стандартинформ, 2019. – 9 с.
12. Антипова Л.В., Глотова И.А., Рогов И.А. Методы исследования мяса и мясных продуктов / под ред. И.А. Рогова. – М.: Колос, 2001. – 376 с.
13. СТ РК ИСО 2917-2009. Мясо и мясные продукты. Определение рН. Контрольный метод. – Астана: Госстандарт Республики Казахстан, 2010. – 16 с.
14. Функционально-технологические свойства мяса: метод. указания к лаб.-практ. работе / Н.В. Тимошенко и др. – Краснодар: КубГАУ, 2015. – 26 с.
15. ГОСТ 9959-2015. Мясо и мясные продукты. Общие условия проведения органолептической оценки. – М.: Стандартинформ, 2016. – 20 с.
Рецензия
Дәйектеу үшін:
Окусханова Э.К., Абдилова Г.Б., Атамбаева Ж.М., Даутова А.А., Жакупбекова Ш.К. ӨНГЕН БИДАЙ ДӘНДЕРІНІҢ СУБЛИМАЦИЯЛЫҚ КЕПТІРІЛГЕН ҰНТАҒЫНЫҢ ҚҰС ЕТІНЕН ДАЙЫНДАЛҒАН ПІСІРІЛГЕН СОСИСКАЛАРДЫҢ ХИМИЯЛЫҚ ҚҰРАМЫНА, ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ ЖӘНЕ САПАСЫНА ӘСЕРІ. Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы. 2026;(3(23)):574-584. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-57
For citation:
Okuskhanova E.K., Abdilova G.B., Atambayeva Zh.M., Dautova A.A., Zhakupbekova Sh.K. EFFECT OF FREEZE-DRIED GERMINATED WHEAT GRAIN POWDER ON THE CHEMICAL COMPOSITION, TECHNOLOGICAL PROPERTIES, AND QUALITY OF COOKED POULTRY SAUSAGES. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(3(23)):574-584. (In Russ.) https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-57
JATS XML















