«Тағам инженериясы және биотехнология», «Химиялық технология», "Техникалық физика және Жылу энергетикасы" және «Автоматтандыру және ақпараттық технологиялар» бағыттары бойынша үшінші нөмірге жарияланымдар қабылдау жабылды!

Прием публикаций на третий номер по направлениям «Пищевая инженерия и биотехнология», «Химическая технология», «Техническая физика и теплоэнергетика» и «Автоматизация и информационные технологии» закрыт!

Submissions for the third issue in the fields of “Food Engineering and Biotechnology”, “Chemical Technology”, "Technical physics and thermal power engineering" and “Automation and Information Technologies” are closed!

Preview

Вестник Университета Шакарима. Серия технические науки

Расширенный поиск

ПРОГНОЗИРОВАНИЕ РАКА ПЕЧЕНИ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ МОДЕЛЕЙ МАШИННОГО ОБУЧЕНИЯ (ML)

https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-2(22)-9

Аннотация

На основе открытого набора структурированных клинических данных выполнена сравнительная оценка моделей машинного обучения для прогнозирования риска рака печени. В исследовании использован датасет платформы Kaggle (N=5000): целевая переменная Liver_cancer, 13 признаков (9 числовых, 4 категориальных), классы несбалансированы (0: 78,22%, 1: 21,78%). Этапы предобработки данных, обучения моделей и оценивания выполнены в рамках единого экспериментального протокола. Числовые переменные нормализованы посредством стандартизации; категориальные переменные закодированы в бинарном формате.

В сравнительный анализ включены логистическая регрессия (Logistic Regression), метод опорных векторов (Support Vector Machine с RBF-ядром), k ближайших соседей (k-Nearest Neighbors), случайный лес (Random Forest) и градиентный бустинг (Gradient Boosting). Все модели оценивались по метрикам точности (accuracy), прецизионности (precision), чувствительности (recall/sensitivity), специфичности (specificity), F1-меры (F1-score) и площади под ROC-кривой (ROC-AUC).

По результатам эксперимента градиентный бустинг (Gradient Boosting) продемонстрировал наивысшую совокупную эффективность: ROC-AUC=0.999498, Accuracy=0.9754, Precision=0.998967, Sensitivity=0.887971, Specificity=0.999744, F1=0.940204. Хотя SVM (RBF) и Random Forest обеспечивали стабильную дискриминацию, по чувствительности и F1 они уступали Gradient Boosting. Полученные результаты показывают, что при выборе модели на основе структурированных клинических признаков необходим комплексный анализ метрик; в качестве ограничений отмечены несбалансированность классов и отсутствие внешней валидации.

Об авторах

И. Б. Карымсакова
Шәкәрім университет
Казахстан

Индира Бекеновна Карымсакова – PhD доктор кафедры «Автоматизация и информационные технологии», 

071412, г. Семей, ул. Глинки, 20 А



Д. Ж. Шырынханова
Восточно-Казахстанский технический университет имени Д. Серикбаева
Казахстан

Динара Жаксылыковна Шырынханова – докторант Школы цифровых технологий и искусственного интеллекта, 

070004, ул. Серикбаева, 19, г. Усть-Каменогорск



Г. Жомартқызы
Восточно-Казахстанский технический университет имени Д. Серикбаева
Казахстан

Гүльназ Жомартқызы – PhD доктор, ассоциированный профессор Школы цифровых технологий и искусственного интеллекта, 

070004, ул. Серикбаева, 19, г. Усть-Каменогорск



Д. О. Кожахметова
Шәкәрім университет
Казахстан

Динара Ошановна Кожахметова – PhD доктор, ассоциированный профессор кафедры «Автоматизация и информационные технологии», 

071412, г. Семей, ул. Глинки, 20 А



Т. А. Устинова
Шәкәрім университет
Казахстан

Татьяна Анатольевна Устинова – старший преподаватель кафедры «Автоматизация и информационные технологии», 

071412, г. Семей, ул. Глинки, 20 А



Список литературы

1. Global Cancer Observatory (GCO). Liver and intrahepatic bile ducts: Fact sheet. GLOBOCAN 2022. – Lyon: International Agency for Research on Cancer (IARC), 2024. https://gco.iarc.who.int/media/globocan/factsheets/cancers/11-liver-and-intrahepatic-bile-ductsfact-sheet.pdf (accessed date: 21.02.2026)

2. Hepatocellular Carcinoma: A Comprehensive Review / N. Amin et al // Diseases. – 2025. – Vol. 13, № 7. – Art. 207. https://doi.org/10.3390/diseases13070207.

3. European Association for the Study of the Liver. EASL Clinical Practice Guidelines: Management of hepatocellular carcinoma // Journal of Hepatology. – 2018. – Vol. 69, № 1. – P. 182- 236. https://doi.org/10.1016/j.jhep.2018.03.019.

4. Current Status and Analysis of Machine Learning in Hepatocellular Carcinoma / S. Feng et al // Journal of Clinical and Translational Hepatology. – 2023. – Vol. 11, № 5. – P. 1184-1191. https://doi.org/10.14218/JCTH.2022.00077S.

5. Novel machine learning models outperform risk scores in predicting hepatocellular carcinoma in patients with chronic viral hepatitis / G.L.-H. Wong et al // JHEP Reports. – 2022. – Vol. 4, № 3. – Art. 100441. https://doi.org/10.1016/j.jhepr.2022.100441.

6. An artificial intelligence model to predict hepatocellular carcinoma risk in Korean and Caucasian patients with chronic hepatitis B / H.Y. Kim et al // Journal of Hepatology. – 2022. – Vol. 76, № 2. – P. 311-318. https://doi.org/10.1016/j.jhep.2021.09.025.

7. Machine-learning Approach for the Development of a Novel Predictive Model for the Diagnosis of Hepatocellular Carcinoma / M. Sato et al // Scientific Reports. – 2019. – Vol. 9, № 1. – Art. 7704. https://doi.org/10.1038/s41598-019-44022-8.

8. Machine Learning Prediction Models for Diagnosing Hepatocellular Carcinoma with HCVrelated Chronic Liver Disease / S. Hashem et al // Computer Methods and Programs in Biomedicine. – 2020. – Vol. 196. – Art. 105551. https://doi.org/10.1016/j.cmpb.2020.105551.

9. Feature reduction for hepatocellular carcinoma prediction using machine learning algorithms / G. Mostafa et al // Journal of Big Data. – 2024. – Vol. 11. – Art. 88. https://doi.org/10.1186/s40537-024-00944-3.

10. Machine learning model using immune indicators to predict outcomes in early liver cancer / Y. Zhang et al // World Journal of Gastroenterology. – 2025. – Vol. 31, № 5. – Art. 101722. https://doi.org/10.3748/wjg.v31.i5.101722.

11. Deep learning-based classification and mutation prediction from histopathological images of hepatocellular carcinoma / H. Liao et al // Clinical and Translational Medicine. – 2020. – Vol. 10, № 2. – Art. e102. https://doi.org/10.1002/ctm2.102.

12. A machine-learning model to predict hepatocellular carcinoma response to transcatheter arterial chemoembolization / A. Morshid et al // Radiology: Artificial Intelligence. – 2019. – Vol. 1, № 5. – Art. e180021. https://doi.org/10.1148/ryai.2019180021.

13. Serologic Detection of Hepatocellular Carcinoma: Application of Machine Learning and Implications for Diagnostic Models / P.J. Johnson et al // JCO Clinical Cancer Informatics. – 2024. – Vol. 8. – Art. e2300199. https://doi.org/10.1200/CCI.23.00199.

14. miadul. Predict Liver Cancer from & Clinical Features [Electronic resource] – Kaggle Datasets, 2024. – URL: https://www.kaggle.com/datasets/miadul/predict-liver-cancer-from-and-clinicalfeatures (accessed date: 20.02.2026).

15. Reporting of prognostic clinical prediction models based on machine learning methods in oncology: a systematic review / P. Dhiman et al // Diagnostic and Prognostic Research. – 2022. – Vol. 6, № 1. – Art. 13. https://doi.org/10.1186/s41512-022-00126-w.

16. Development of an Early Lung Cancer Diagnosis Method Based on a Neural Network / I. Karymsakova et al // Computers. – 2025. – Vol. 14. – Art. 397. https://doi.org/10.3390/computers14090397.


Рецензия

Для цитирования:


Карымсакова И.Б., Шырынханова Д.Ж., Жомартқызы Г., Кожахметова Д.О., Устинова Т.А. ПРОГНОЗИРОВАНИЕ РАКА ПЕЧЕНИ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ МОДЕЛЕЙ МАШИННОГО ОБУЧЕНИЯ (ML). Вестник Университета Шакарима. Серия технические науки. 2026;(2(22)):89-96. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-2(22)-9

For citation:


Karymsakova I.B., Shyrynkhanova D.Zh., Zhomartkyzy G., Kozhakhmetova D.O., Ustinova T.A. LIVER CANCER PREDICTION USING MACHINE LEARNING (ML) MODELS. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(2(22)):89-96. (In Kazakh) https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-2(22)-9

Просмотров: 1

JATS XML


Creative Commons License
Контент доступен под лицензией Creative Commons Attribution 4.0 License.


ISSN 2788-7995 (Print)
ISSN 3006-0524 (Online)
X