ПЕДАГОГТЕРДЕН БАСТАПҚЫ ДЕРЕКТЕРДІ ЖИНАУ НЕГІЗІНДЕ ЦИФРЛАНДЫРУДЫҢ БІЛІМ БЕРУ ТӘЖІРИБЕСІНЕ ӘСЕРІН БАҒАЛАУ

Мақала цифрландырудың білім беру тәжірибесі мен мұғалімдердің кәсіби қызметіне әсерін бағалауға арналған. Зерттеудің мақсаты сандық құзыреттіліктердің қазіргі деңгейін, цифрлық құралдар мен жасанды интеллект (ЖИ) технологияларын пайдалану сипатын, сондай-ақ олардың білім беру үдерісі мен студенттердің нәтижелеріне әсерін анықтау үшін педагогикалық қоғамдастықтан жиналған бастапқы деректерді талдау болды. Зерттеу әдістемесі әр түрлі білім беру ұйымдарының 832 оқытушы-профессорлар құрамының онлайн сауалнамасы арқылы жүргізілген сандық және сапалық сауалнамасын қамтиды. Деректерді жинау респонденттердің демографиялық сипаттамаларын, цифрлық құралдарды (MS Office, Kahoot) және ЖИ (ChatGPT, Gemini) пайдалану жиілігін, сабақта цифрлық технологияларды қолдануды (интерактивті тестілеу, AR), олардың оқушылардың мотивациясына және оқу үлгеріміне әсерін субъективті бағалауды, сондай-ақ біліктілікті арттыру қажеттілігін қамтыды.
Зерттеу нәтижелері сандық құралдарды белсенді түрде енгізуді, MS Office-ті жетекші қолдануды және ЖИ құралдарының танымалдылығын арттырды. Мұғалімдер цифрландырудың арқасында оқушылардың қызығушылығының (84,6%) айтарлықтай артқанын және материалды қабылдаудың жақсарғанын атап өтті. Сонымен қатар, жалпы оң динамикаға қарамастан, респонденттердің 4,4%-ы қабылдаудың төмендеуі немесе уақыт шығындары сияқты жағымсыз аспектілерді көрсетті. Мұғалімдердің интерактивті тапсырмаларды, AR технологияларын және ЖИ-ді меңгеруге деген жоғары қызығушылықтары анықталды, бұл одан әрі кәсіби даму сұранысын растайды. Алынған деректер біліктілікті арттырудың мақсатты бағдарламаларын әзірлеуге және цифрлық технологияларды білім беру ортасына интеграциялау стратегияларын оңтайландыруға эмпирикалық негіз береді.

1. Digital natives and immigrants in the context of COVID-19: the contradictions of a diversity of myths / Cabero Almenara et al // Texto Livre - Linguagem e Tecnologia. – 2023. – Vol. 16. – Р. e42233. https://doi.org/10.1590/1983-3652.2023.42233.

2. Modeling the development of pedagogical competence in higher education educators amid the digitization of the contemporary world / Z. Kapasheva et al // Frontiers in Education. – 2024. – Vol. 9. – Art. 1360712. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1360712.

3. Professional training of computer science teachers through the system of staged continuing education formación continua escalonada / O. Karabin et al // Eduweb-Revista De Tecnologia De Informacion Y Comunicacion En Educacion. – 2025. – Vol. 19, is. 1. – P. 164-180.

4. Digital capital accumulation in schools, teachers, and students and academic achievement: Cross-country evidence from the PISA 2018 / D.W. Jeong et al // International Journal of Educational Development. – 2024. – Vol. 107. – Art. 103024. https://doi.org/10.1016/j.ijedudev.2024.103024.

5. Jogezai N.A. Teachers' digital competence in the post COVID-19 era: The effects of digital nativeness, and digital leadership capital / N.A. Jogezai, D. Koroleva, F.A. Baloch. // Contemporary Educational Technology. – 2023. – Vol. 15, is. 4. – Art. ep466. https://doi.org/10.30935/cedtech/13620.

6. Fostering Intercultural Communicative Competence and Student Autonomy through ProjectBased Learning / N. Avsheniuk et al // Arab World English Journal. – 2023. – Jan., SI. – P. 130-143. https://doi.org/10.24093/awej/comm1.10.

7. Comprehensive Evaluation Model for Digital Competency of College Teachers from the Perspective of Audit and Evaluation / D.P. Liu et al // The International Conference on Artificial Intelligence and Teacher Education, ICAITE 2024. Beijing: Assoc. Computing Machinery. – 2024. – P. 97-102. https://doi.org/10.1145/3702386.3702390.

8. Influence of gender and academic level on the development of digital competencies in university teachers: a multidisciplinary comparative analysis / J.S. Moreira-Choez et al // Frontiers in Education. – 2024. – Vol. 9. – Art. 1436368. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1436368.

9. Egert F. Meta-Analysis of the Effectiveness of ICT-Based Learning Activities in Early Childhood Education and Care. Impact of Classroom Implementation, Teacher Role, and Teacher Professional Development / F. Egert, F. Hartig, A.-K. Cordes // Fruhe Bildung. – 2022. – Vol. 11, is. 2. – P. 73-84. https://doi.org/10.1026/2191-9186/a000562.

10. Huang F. Examining Foreign Language Teachers' Information Literacy: Do Digital Nativity, Technology Training, and Fatigue Matter? / F. Huang // Asia-Pacific Education Researcher. – 2024. – Vol. 33, is. 4, SI. – P. 901-912. https://doi.org/10.1007/s40299-023-00797-z.

11. Nezhyva L. The using of digital tools in the project activities of students of pedagogical specialties of higher education institutions / L. Nezhyva, S. Palamar, N. Semenii. // Information Technologies And Learning Tools. – 2024. – Vol. 101, is. 3. – P. 71-85. https://doi.org/10.33407/itlt.v101i3.5398.

12. Alam T.M. Asking the classroom with technology: a systematic literature review / T.M. Alam, G.A. Stoica, Ö. Özgöbek // Smart Learning Environments. – 2025. – Vol. 12, is. 1. – Art. 7. https://doi.org/10.1186/s40561-024-00348-z.

13. Integration of Digital Competences into a Teacher Education Program: A Sensitive Approach / W. Müller et al // CSEDU: Proceedings of the 13th International Conference on Computer Supported Education. – 2021. – Vol 1. – P. 232-242. https://doi.org/10.5220/0010527202320242.

14. Digital literacy of teachers and students: strategies and methods of development / V. Mykolaiko et al // Interaccion Y Perspectiva. – 2024. – Vol. 14, is. 3. https://doi.org/10.5281/zenodo.11154605.

15. Serikkyzy A. Teaching Physics: Identification of the Dynamics of the Development of Criteria Indicators of Functional Competence / A. Serikkyzy. // European Journal of Contemporary Education. – 2023. – Vol. 12, is. 3. – P. 977-986. https://doi.org/10.13187/ejced.2023.3.977.

16. Ghomi M. Digital Competence of Educators (DigCompEdu): Development and Evaluation of a Self-assessment Instrument for Teachers' Digital Competence / M. Ghomi, C. Redecker // CSEDU (1). – 2019. – P. 541-548. https://doi.org/10.5220/0007679005410548.

17. STEM teachers’ digital competence: Different subjects, different proficiencies / R.M. Vieira et al // Education Sciences. – 2023. – Т. 13(11). – P. 1133. https://doi.org/10.3390/educsci13111133.

18. Mishra P. Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge / P. Mishra, M.J. Koehler // Teachers college record. – 2006. – Vol. 108(6). – P. 1017-1054. https://doi.org/10.1111/j.1467-9620.2006.0068.

19. Ong Q.K.L. Technological pedagogical content knowledge for twenty-first century learning skills: The game changer for teachers of industrial revolution 5.0 / Q.K.L. Ong, N. Annamalai // Education and information technologies. – 2024. – Vol. 29(2). – P. 1939-1980. https://doi.org/10.1007/s10639-023-11852-z.

20. Teachers’ digital competencies in higher education: a systematic literature review / V. BasilottaGómez-Pablos et al // International journal of educational technology in higher education. – 2022. – Vol. 19(1). – P. 8. https://doi.org/10.1186/s41239-021-00312-8.

21. MacCallum K. Integrating computational thinking through digital creation: The (TPAC) 2K model / K. MacCallum // Teaching and Teacher Educatio. – 2025. – Vol. 1. – P. 105056. https://doi.org/10.1016/j.tate.2025.105056.

22. Teachers’ AI digital competencies and twenty-first century skills in the post-pandemic world / D.T.K. Ng et al // Educational technology research and development. – 2023. – Vol. 71(1). – P.137-161. https://doi.org/10.1007/s11423-023-10203-6.

23. Schreiner C. Modelling Digital Competence by Combining Computational Thinking with General Learning Taxonomies / C. Schreiner, C. Wiesner // The European Educational Researcher. – 2023. – Vol. 6(1). – P. 21-42. https://doi.org/10.31757/euer.612.

24. The HeDiCom framework: Higher Education teachers’ digital competencies for the future / J. Tondeur et al // Educational technology research and development. – 2023. – Vol. 71(1). – P. 33-53. https://doi.org/10.1007/s11423-023-10193-5.