ЖОҒАРЫ БІЛІМ БЕРУДІ ТҰРАҚТЫ ДАМЫТУ ҮШІН ЦИФРЛЫҚ ТРАНСФОРМАЦИЯ

Жоғары білім саласындағы цифрлық трансформация тек технологиялық жаңғыртумен шектелмейтін стратегиялық және кешенді өзгеріс болып табылады, ол институционалдық құрылымдарды, басқару тәжірибелерін және педагогикалық тәсілдерді қамтиды. Бұл зерттеу жұмысында біз Қазақстандағы цифрлық трансформацияның эволюциясын, атап айтқанда информатизациядан және цифрландырудан толыққанды трансформацияға дейін 44 жарияланымды (оның ішінде 23 зерттеуді) жүйелі талдау арқылы қарастырамыз. Алынған нәтижелер университеттердің цифрлық трансформациясының құрылымдық моделін ұсынамыз, сонымен қатар цифрлық трансформация үш аспектіні біріктіреді: стратегиялық басқару мен институционалдық процестер, технологиялық экожүйелер мен педагогикалық инновациялар, сондай-ақ адами капиталды дамыту болып табылады. Бұл модель цифрлық алшақтықты азайтуға, институционалдық тиімділік пен бәсекеге қабілеттілікті арттыруға арналған негіз ретінде қызмет етеді.

1. A state of the art literature review on digital transformation / E. Haktanır et al // Intelligent Systems in Digital Transformation: Theory and Applications. – 2022. – Р. 3-31.

2. Nevmatulina K.A. Digitalization of the economy in the context of globalization and its impact on socio-cultural transformation of society / K.A. Nevmatulina, N. Nabiyev, S.S. Shakeyev // ECONOMIC Series of the Bulletin of the LN Gumilyov ENU. – 2022. – № 2.

3. Apatova N.V. Digital transformations of business and society / N.V. Apatova // Bulletin of Tver State University. Series: Economics and management. – 2022. – № 4. – Р. 60.

4. Bui T.T. The survey of digital transformation in education: A systematic review / T.T. Bui, T.S. Nguyen // International Journal of TESOL & Education. – 2023. – Т. 3, № 4. – Р. 32-51.

5. A Review of the Digital Transformation Landscape in Higher Education Institutions / R. Halkhoree et al // 2024 1st International Conference on Smart Energy Systems and Artificial Intelligence (SESAI). – IEEE, 2024. – Р. 1-6.

6. Martyakova E. Platform approach to the digital transformation of universities / E. Martyakova, E.N. Gorchakova // Economics of construction and nature management. – 2021. – № 3 (80). – P. 118-123.

7. Vasic B. Digital Transformation Of Higher Education: Challenges Of The Time / B. Vasic, Z.I. Sardarova, G.N. Kismetova // Journal of Educational Sciences (2520-2634). – 2024. – Т. 81, № 4.

8. Turner C. Grounded theory: what makes a grounded theory study? / C. Turner, F. Astin // European Journal of Cardiovascular Nursing. – 2021. – Т. 20. – № 3. – Р. 285-289.

9. Kang L. Progress and prospect of digital transformation of higher education in China: Bibliometric and visualized analysis / L. Kang, X. Xu // Journal of Adult and Continuing Education. – 2025. – Т. 31, № 1. – Р. 109-134.

10. Alenezi M. Deep dive into digital transformation in higher education institutions / М. Alenezi // Education Sciences. – 2021. – Т. 11, № 12. – Р. 770.

11. Gkrimpizi T., Peristeras V., Magnisalis I. Defining the meaning and scope of digital transformation in higher education institutions / Gkrimpizi T., Peristeras V., Magnisalis I. // Administrative Sciences. – 2024. – Т. 14, № 3. – Р. 48.

12. Husain N.E. Digital Transformation in Higher Education Institutions in a Limited-resource Setting: A Luxury or a Must Despite Challenges? / N.E. Husain // Sudan Journal of Medical Sciences. – 2022. – Т. 17, № 1. – Р. 1-3.

13. Saravanakumar A.R. D., Digital Innovation, Transformation and Disruption of Higher Education / A.R. Saravanakumar, M. Ojha, Vinod M. Baskaran // SVDES Book Series. ISBN: 978-93-91842-46-8. 2022. ISBN: 978-93-91842-46-8 http://dx.doi. org/10.52458/9789391842 468.2022. eb. – 2022.

14. Qolamani K.I. The digital revolution in higher education: Transforming teaching and learning / K.I.B. Qolamani, M.M. Mohammed // Qalamuna: Jurnal Pendidikan, Sosial, dan Agama. – 2023. – Т. 15, № 2. – Р. 837-846.

15. Digital transformation in Kazakhstan: how new technologies are changing the lives of citizens. – URL: https://www.gov.kz/memleket/entities/mdai/press/news/details/946343?lang=ru.

16. On approval of the Concept of digital transformation, development of the information and communication technology industry and cybersecurity for 2023–2029. Resolution of the Government of the Republic of Kazakhstan dated March 28, 2023 No. 269. — URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300000269#z43.

17. Digital transformation in higher education. URL: https://primeminister.kz/en/news/digitaltransformation-in-higher-education-29245.

18. Kazakhstani and Foreign Experience of University Digitalization / G. Berdykulova et al // International Journal of Information and Communication Technologies. – 2022. – Vol. 3, № 3. – P. 48-57.

19. Application of collaborative filtering for forecasting and diagnosing educational results of future civil engineers / Yu.A. Tashkinov et al // BBK 74.58 ya43. – 2020. – P. 61.

20. The Digital University Model, 14.12.2022. — URL: https://ortcomkz.translate.goog/kk/novosti/1670993815?_x_tr_sl=kk&_x_tr_tl=ru&_x_tr_hl=ru&_x_tr_pto=sc.

21. Transformation of universities in Kazakhstan: Research outcomes on the quality of higher education / A. Azhibayeva et al // Journal of Infrastructure, Policy and Development. – 2024. – Т. 8, № 10. – Р. 6844.

22. Balmagambetova F. Use of online platforms and digital technologies in the higher education system of the Republic of Kazakhstan / F. Balmagambetova, R. Seilova, V. Kubieva // 3i: intellect, idea, innovation-intellect, idea, innovation. – 2023. – № 3. – P. 157-168.

23. Zhilkishbaev A. In the international agenda of digital transformation: analysis of the concept and processes of digitalization of Abai KazNPU // Pedagogy and Psychology. – 2021. – V. 47, № 2. – P. 5-17.