СҰЙЫҚ РАДИОАКТИВТІ ҚАЛДЫҚТАРДЫ СОРБЦИЯЛАУҒА АРНАЛҒАН КАНДИДАТ МАТЕРИАЛДАР РЕТІНДЕ ПОЛИМЕРЛІК ГИДРОГЕЛЬДЕРДІҢ СИНТЕЗІ ЖӘНЕ ҚАСИЕТТЕРІ
https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-96
Аңдатпа
Акриламид (AAm) және натрий акрилаты (SA) негізіндегі полиэлектролит гидрогельдерінің сериясы синтезделіп, n,n'-метилен-бис-акриламидпен өзара байланысқан, мономерлердің әртүрлі қатынасы бар. Үлгілер еркін радикалды сополимерлеу әдісімен алынады, содан кейін олардың судағы ісіну дәрежесі, ортаның иондық күшіне, температураға және рН сезімталдығы, механикалық сипаттамалары мен термиялық тұрақтылығы зерттеледі. Натрий акрилатының үлесінің жоғарылауы иондалған карбоксилат топтарының концентрациясының жоғарылауына және полимерлі тор фрагменттері арасындағы электростатикалық итерудің жоғарылауына байланысты судың сіңуінің жоғарылауына әкелетіні анықталды. Сонымен қатар, Юнг Модулінің төмендеуі байқалады, бұл материалдың қаттылығының төмендеуін көрсетеді. Тұз концентрациясының жоғарылауы зарядтардың антиондармен қорғалуына байланысты ісіну дәрежесінің шамамен үш есе төмендеуіне әкеледі. Керісінше, температураның 80 °C дейін көтерілуі және ортаның рН жоғарылауы гидрогельдердің ісінуіне ықпал етеді. Термогравиметриялық талдау термиялық деструкцияның көп сатылы сипатын және үлгілердің жоғары тұрақтылығын 200°C дейін сақтауды көрсетті. алынған нәтижелер гидрогельдердің физика-химиялық және механикалық қасиеттерін AAm/SA қатынасын өзгерту арқылы бағытталған реттеу мүмкіндігін растайды және оларды пайдаланудың практикалық жағдайларында әртүрлі құрамдағы сұйық радиоактивті қалдықтарды тазарту және өңдеу үшін тиімді сорбенттер ретінде әзірленген материалдардың перспективасын көрсетеді.
Авторлар туралы
А. Н. КливенкоҚазақстан
Алексей Николаевич Кливенко – PhD, қауымдастырылған профессор, Shakarim Lab директоры
071412 Қазақстан Республикасы, Семей қ., көш. Глинки, 20А
Мүдделер қақтығысы:
Нет конфликта
Г. Т. Елемесова
Қазақстан
Гульнур Тайбековна Елемесова – PhD, Shakarim Lab жем-шөп талдау зертханасының жетекшісі
071412 Қазақстан Республикасы, Семей қ., көш. Глинки, 20А
Мүдделер қақтығысы:
Нет конфликта
В. В. Бакланов
Қазақстан
Виктор Владимирович Бакланов – PhD, қауымдастырылған профессор, филиалының директоры
180010 Қазақстан Республикасы, Курчатов қаласы, Бейбіт атом көшесі, 10
Мүдделер қақтығысы:
нет конфликта
Ю. Ю. Бакланова
Қазақстан
Юлия Юрьевна Бакланова – материалтану сынақтары бөлімінің жетекшісі
180010 Қазақстан Республикасы, Курчатов қаласы, Бейбіт атом көшесі, 10
Мүдделер қақтығысы:
нет конфликта
О. С. Букина
Қазақстан
Ольга Сергеевна Букина – конструкциялық және отын материалдарын сынау зертханасының жетекшісі
180010 Қазақстан Республикасы, Курчатов қаласы, Бейбіт атом көшесі, 10
Мүдделер қақтығысы:
Нет конфликта
Әдебиет тізімі
1. Filippova O.E. «Umnye» polimernye gidrogeli / O.E. Filippova // Priroda. – 2005. – № 8. – S. 11-17. https://vivovoco.astronet.ru/VV/JOURNAL/NATURE/08_05/GELS.HTM.
2. Preparation and characterization of a preformed polyampholyte particle gel composite for conformance control in oil recovery / I. Gussenov еt al // Polymers. – 2023. – Vol. 15, № 20, Art. 4095. https://doi.org/10.3390/polym15204095. (in Russian).
3. Preparation and characterization of preformed polyelectrolyte and polyampholyte gel particles for plugging of high-permeability porous media / G. Yelemessova et al // Gels. – 2024. – Vol. 10, № 9, Art. 562. https://doi.org/10.3390/gels10090562.
4. Synthesis and characterization of preformed particle gels (PPG) to increase oil recovery / G.T. Yelemessova et al // News of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan. Series of Chemistry and Technology. – 2023. – № 4. – P. 79-91. https://doi.org/https://doi.org/10.32014/2023.2518-1491.194.
5. Restoring the natural vegetation on strongly eroded volcanic soils of Cape Verde (West Africa) / W. Van Cotthem et al // Soil Technology. – 1991. – Vol. 4, № 2. – P. 183-189. https://doi.org/10.1016/0933-3630(91)90030-Q.
6. Hydrophobic aggregation in aqueous solutions of hydrophobically modified polyacrylamide in the vicinity of overlap concentration / Y. Shashkina et al // Polymer. – 2003. – Vol. 44, № 8. – P. 2289-2293. https://www.x-mol.com/paper/5166314.
7. Gussenov I. Bulk gels for permeability reduction in fractured and matrix reservoirs / I. Gussenov, N. Nuraje, S. Kudaibergenov // Energy Reports. – 2019. – Vol. 5. – P. 733-746. https://doi.org/10.1016/j.egyr.2019.06.012.
8. Surface decontamination of uranium using a starch-based magnetic strippable hydrogel / J. Li et al // Nuclear Engineering and Design. – 2025. – Vol. 442, Art. 114199. https://doi.org/10.1016/j.nucengdes.2025.114199.
9. Nanostructured potassium copper hexacyanoferrate-cellulose hydrogel for selective and rapid cesium adsorption / Y. Kim et al // Chemical Engineering Journal. – 2017. – Vol. 313. – P. 1042-1050. https://doi.org/10.1016/j.cej.2016.10.136.
10. Mamytbekov G.K. Synthesis and investigation of the properties of biphasic hybrid composites based on bentonite, copper hexacyanoferrate, acrylamide and acrylic acid hydrogel / G.K. Mamytbekov, D.A. Zheltov, Y.R. Nurtazin // Polymers. – 2023. – Vol. 15, № 12, Art. 2586. https://doi.org/10.3390/polym15122586.
Рецензия
Дәйектеу үшін:
Кливенко А.Н., Елемесова Г.Т., Бакланов В.В., Бакланова Ю.Ю., Букина О.С. СҰЙЫҚ РАДИОАКТИВТІ ҚАЛДЫҚТАРДЫ СОРБЦИЯЛАУҒА АРНАЛҒАН КАНДИДАТ МАТЕРИАЛДАР РЕТІНДЕ ПОЛИМЕРЛІК ГИДРОГЕЛЬДЕРДІҢ СИНТЕЗІ ЖӘНЕ ҚАСИЕТТЕРІ. Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы. 2026;(3(23)):976-986. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-96
For citation:
Klivenko A., Yelemessova G., Baklanov V., Baklanova Yu., Bukina O. SYNTHESIS AND PROPERTIES OF POLYMER HYDROGELS AS CANDIDATE MATERIALS FOR THE SORPTION OF LIQUID RADIOACTIVE WASTE. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(3(23)):976-986. (In Russ.) https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-96
JATS XML















