ЕТ-СҮЙЕКТІ ШИКІЗАТТЫ ЖҰҚА МАЙДАЛАУ ПРОЦЕСІН МАТЕМАТИКАЛЫҚ МОДЕЛЬДЕУ
https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-59
Аңдатпа
Мақалада ұсақ және жұқа майдалау сатылары бір жұмыс кеңістігінде әрі бір жетектен дәйекті түрде орындалатын құрама қондырғыда ет-сүйекті шикізатты жұқа майдалау процесінің математикалық моделі ұсынылған. Модель Бингамның реологиялық денесі негізінде құрылған, сүйек қосындыларының лездік қайтымсыз деформациясын сипаттайтын элементпен толықтырылған және дәйекті жалғанған екі контур түрінде берілген; әрбір контур ығысу кезіндегі серпімділік модулімен, пластикалық тұтқырлығымен, аққыштық шегімен және лездік қайтымсыз деформация шегімен сипатталады. Контурлар бойынша ығысу жылдамдықтарын қосу эквивалентті (келтірілген) сипаттамалары бар ықшам теңдеуге әкеледі; бұл теңдеу кескіш механизмнің кинематикасымен байланыстырылып, процесс қуатын шекті ығысу кернеуі, кесу ауданы, пышақтардың радиусы мен айналу жиілігі арқылы өрнектеуге мүмкіндік береді. Модельдің сәйкестігі пенетрация әдісімен үш мәрте қайталанған сегіз тәжірибеде тексерілді: есептік Фишер критерийі Fi = 0,29164 кестелік Fкест = 1,02 мәнінен төмен (f1 = 3, f2 = 4, α = 0,1). Пышақтардың 16,7 с⁻ ¹ ұтымды айналу жиілігінде қондырғының өнімділігі 151,3 кг/сағ болды (бақылауда – 96,3 кг/сағ), 100-150 мкм бөлшектердің үлесі 36 %-ға қарсы 68 % құрады, меншікті энергия шығыны 31,15-тен 22,14 кВт·сағ/т-ға дейін төмендеді.
Авторлар туралы
Г. Б. БекешоваҚазақстан
Гульвира Бауыржановна Бекешова – техника ғылымдарының магистрі, Ақпараттық технологиялар факультеті Ақпараттық қауіпсіздік кафедрасының аға оқытушысы
010008, Қазақстан Республикасы, Астана қ., Қ. Сәтбаев көшесі, 2
Н. К. Ибрагимов
Қазақстан
Надир Кадырович Ибрагимов – техника ғылымдарының кандидаты
071412, Қазақстан Республикасы, Семей қ., Глинка көшесі, 20 А
Б. А. Лобасенко
Ресей
Борис Анатольевич Лобасенко – техника ғылымдарының докторы, профессор
650000, Ресей Федерациясы, Кемерово қ., Красная көшесі, 6
Әдебиет тізімі
1. Rogov I.A. Obshchaya tekhnologiya myasa i myasoproduktov [General technology of meat and meat products]: textbook / I.A. Rogov, A.G. Zabashta, G.P. Kazyulin. – Moscow: Kolos, 2000. – 367 p. (in Russian).
2. A review on the relation between grinding process and quality of ground meat / L.M. Berger et al // Meat Science. – 2023. – Vol. 205. – Art. 109320. https://doi.org/10.1016/j.meatsci.2023.109320.
3. Development of the design of plate with variable diameters of holes and its impact on meatgrinding quality and efficiency / A. Bakiyeva et al // Processes. – 2024. – Vol. 12, № 9. – Art. 1808. https://doi.org/10.3390/pr12091808.
4. Development and evaluation of modified rotor–stator knives for enhanced fine grinding of chicken meat–bone raw material in colloid mill / Z. Yessimbekov et al // Applied Sciences. – 2025. – Vol. 15, № 13. – Art. 7106. https://doi.org/10.3390/app15137106.
5. Effect of rotational speed and gap between rotating knives of the grinder on the yield stress and water-binding capacity of fine ground chicken bone / G. Bekeshova et al // Applied Sciences. – 2022. – Vol. 12, № 7. – Art. 3533. https://doi.org/10.3390/app12073533.
6. Grudanov V.Ya. Primenenie teorii chisel v konstruirovanii rezhushchikh mekhanizmov mashin dlya izmelcheniya myasnogo syrya [Application of number theory in the design of cutting mechanisms of machines for grinding meat raw materials] / V.Ya. Grudanov, A.A. Brench, L.T. Tkacheva // Aktualnye voprosy pererabotki myasnogo i molochnogo syrya. – 2021. – № 11. – P. 144-154. (in Russian).
7. Opportunities and perspectives for utilisation of co-products in the meat industry / S.A. Lynch et al // Meat Science. – 2018. – Vol. 144. – P. 62-73. https://doi.org/10.1016/j.meatsci.2018.06.019.
8. Optimising the use of proteins from rich meat co-products and non-meat alternatives: nutritional, technological and allergenicity challenges / C. Anzani et al // Food Research International. – 2020. – Vol. 137. – Art. 109575. https://doi.org/10.1016/j.foodres.2020.109575.
9. Gorbatov A.V. Reologiya myasnykh i molochnykh produktov [Rheology of meat and dairy products] / A.V. Gorbatov. – Moscow: Pishchevaya promyshlennost, 1979. – 384 p. (in Russian).
10. Martínez-Padilla L.P. Rheology of liquid foods under shear flow conditions: recently used models / L.P. Martínez-Padilla // Journal of Texture Studies. – 2024. – Vol. 55, № 1. – Art. e12802. https://doi.org/10.1111/jtxs.12802.
11. Reologiya: textbook / E.V. Zakipnaya et al. – Blagoveshchensk: Far Eastern State Agrarian University Publishing House, 2015. – 108 p. (in Russian).
12. Takabi B. A review of cutting mechanics and modeling techniques for biological materials / B. Takabi, B.L. Tai // Medical Engineering & Physics. – 2017. – Vol. 45. – P. 1-14. https://doi.org/10.1016/j.medengphy.2017.04.004.
13. Antipova L.V. Metody issledovaniya myasa i myasnykh produktov [Methods for studying meat and meat products]: textbook / L.V. Antipova, I.A. Glotova, I.A. Rogov. – Moscow: Kolos, 2001. – 376 p. (in Russian).
14. Developing new type of disk plate for meat chopper and its effect to water-binding capacity and yield stress of minced meat / A. Bakieva et al // International Journal of Mechanical and Production Engineering Research and Development. – 2019. – Vol. 9, № 6. – P. 377-390.
15. Thermal image processing technique for determination of temperature distributions of minced beef thawed by ohmic and conventional methods / D. Döner et al // Food and Bioprocess Technology. – 2020. – Vol. 13, № 11. – P. 1878-1892. https://doi.org/10.1007/s11947-020-02530-w.
Рецензия
Дәйектеу үшін:
Бекешова Г.Б., Ибрагимов Н.К., Лобасенко Б.А. ЕТ-СҮЙЕКТІ ШИКІЗАТТЫ ЖҰҚА МАЙДАЛАУ ПРОЦЕСІН МАТЕМАТИКАЛЫҚ МОДЕЛЬДЕУ. Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы. 2026;(3(23)):593-600. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-59
For citation:
Bekeshova G.B., Ibragimov N.K., Lobasenko B.A. MATHEMATICAL MODELING OF THE FINE GRINDING PROCESS OF MEAT-AND-BONE RAW MATERIALS. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(3(23)):593-600. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-59
JATS XML















