СЫҒЫЛҒАН АУА ЭНЕРГИЯСЫН ЖИНАҚТАУ ҚОНДЫРҒЫСЫ ҚҰРАМЫНДАҒЫ ПНЕВМАТИКАЛЫҚ ҚОЗҒАЛТҚЫШТЫҢ ЖҮКТЕМЕЛІК СИПАТТАМАЛАРЫН АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ЖОБАЛАУ
https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-34
Аңдатпа
Жұмыста сығылған ауа энергиясымен жұмыс істейтін ағынды типтегі реактивті пневматикалық қозғалтқыштың жүктемелік сипаттамаларын зерттеу нәтижелері ұсынылған. Энергияны түрлендіру ағынның реактивті күші мен кеңейетін ауаның ротор қалақшаларына түсіретін қысымы есебінен жүзеге асатын екі секциялы қозғалтқыштың конструкциялық ерекшеліктері қарастырылды. Құрылғының жұмыс істеу қағидаты, оның ішінде жұмыс ортасын беру, тарату, кеңейту және шығару процестері сипатталған. Пайдалану сипаттамаларын бағалау мақсатында MATLAB/Simulink ортасында математикалық модельдеу жүргізілді. Қозғалтқыштың негізгі жұмыс параметрлеріне, атап айтқанда қуатына, айналу жиілігіне, бұрыштық жылдамдығына және айналу моментіне кіріс қысымының әсері талданды. Зерттеу нәтижелері кіріс қысымының артуы қарастырылған барлық көрсеткіштердің тұрақты өсуіне алып келетінін көрсетті. Ең айқын тәуелділік қуат пен айналу жиілігі үшін байқалды, бұл берілетін ауаның қысымын өзгерту арқылы қозғалтқыштың жұмыс режимдерін реттеуге болатындығын дәлелдейді. Айналу моментінің артуы ағынның реактивті күшінің ұлғаюымен және кеңейетін ауаның ротор қалақшаларына әсерінің күшеюімен түсіндіріледі. Алынған нәтижелер қозғалтқыш конструкциясының жұмысқа қабілеттілігін және оның сипаттамаларының қысымның кең диапазонында өзгеру заңдылықтарын бағалауға мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижелері пневматикалық қозғалтқыштарды жобалау кезінде, олардың тиімді жұмыс режимдерін таңдауда, сондай-ақ кейінгі эксперименттік зерттеулерге негіз ретінде пайдаланылуы мүмкін.
Авторлар туралы
Е. Т. АбильмажиновҚазақстан
Ермек Толегенович Абильмажинов – техника ғылымдарының докторы, «Автоматтандыру және ақпараттық технологиялар» кафедрасының профессоры
071412, Қазақстан Республикасы, Семей қ., Глинки көш., 20А
Е. Я. Шаяхметов
Қазақстан
Ержан Ярнарович Шаяхметов – PhD, «Автоматтандыру және ақпараттық технологиялар»
071412, Қазақстан Республикасы, Семей қ., Глинки көш., 20А
Д. К. Дукенбаев
Қазақстан
Дамир Кайратович Дукенбаев – «Биоинженерлік жүйелер» кафедрасының докторанты
071412, Қазақстан Республикасы, Семей қ., Глинки көш., 20А
Р. А. Советбаев
Қазақстан
Раил Аянович Советбаев – PhD, «Автоматтандыру және ақпараттық технологиялар»
071412, Қазақстан Республикасы, Семей қ., Глинки көш., 20А
В. Н. Коц
Қазақстан
Владислав Николаевич Коц – «Машина жасау» мамандығы бойынша техника ғылымдарының магистрі; Инжиниринг орталығының ғылыми қызметкері
071412, Қазақстан Республикасы, Семей қ., Глинки көш., 20А
Әдебиет тізімі
1. Пневматический привод горных машин / А.В. Иванов и др. – Москва: ЦИНТИАМ, 1963. – 58 с.
2. Beater P. Pneumatic drives: system design, modelling and control / P. Beater. – Berlin: Springer-Verlag, 2007. – 323 p.
3. Majumdar S.R. Pneumatic systems: principles and maintenance / S.R. Majumdar. – New Delhi: Tata McGraw-Hill, 1996. – 282 p.
4. Control performance of an air motor: can air motors replace electric motors? / S.R. Pandian et al // Proceedings of the 1999 IEEE International Conference on Robotics and Automation. – 1999. – Vol. 1. – P. 518-524. https://doi.org/10.1109/ROBOT.1999.770029.
5. Калиев А.К. Анализ рабочих процессов пластинчатого пневмомотора с учётом утечек рабочего тела / А.К. Калиев, Р.Т. Смагулов // Вестник машиностроения. – 2021. – № 5. – С. 34-39.
6. Modeling and analysis of a novel rotary pneumatic motor with symmetric multi-cylinder / Y. Xing et al // Chinese Journal of Mechanical Engineering. – 2019. – Vol. 32, № 1. – Art. 15.
7. Beater P. Modelling and control of pneumatic vane motors / P. Beater // International Journal of Fluid Power. – 2004. – Vol. 5, № 1. – P. 7-16.
8. DEPRAG SCHULZ GMBH & CO. KG. Air motors: product catalog [Electronic resource]. – Amberg: DEPRAG, 2024.
9. Gast Manufacturing, Inc. Air motors/gearmotors: product catalog [Electronic resource]. – Benton Harbor: Gast Manufacturing, 2018.
10. Atlas Copco. Air motors LZB/LZL: product catalogue [Electronic resource]. – Stockholm: Atlas Copco Industrial Technique, 2024.
11. Патент № 32403 Республика Казахстан, МПК не указан. Роторная машина / С.М. Анибаев, А.Ж. Акимжанов; заявитель и патентообладатель не указаны. – Заявл. 10.03.2016; опубл. 29.09.2017.
Рецензия
Дәйектеу үшін:
Абильмажинов Е.Т., Шаяхметов Е.Я., Дукенбаев Д.К., Советбаев Р.А., Коц В.Н. СЫҒЫЛҒАН АУА ЭНЕРГИЯСЫН ЖИНАҚТАУ ҚОНДЫРҒЫСЫ ҚҰРАМЫНДАҒЫ ПНЕВМАТИКАЛЫҚ ҚОЗҒАЛТҚЫШТЫҢ ЖҮКТЕМЕЛІК СИПАТТАМАЛАРЫН АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ЖОБАЛАУ. Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы. 2026;(3(23)):362-368. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-34
For citation:
Abilmazhinov E.T., Shayakhmetov E.Ya., Dukenbaev D.K., Sovetbayev R.A., Kots V.N. DETERMINATION OF LOAD CHARACTERISTICS AND DESIGN OF A PNEUMATIC MOTOR AS PART OF A COMPRESSED AIR ENERGY STORAGE SYSTEM. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(3(23)):362-368. (In Russ.) https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-34
JATS XML















