ҚОРҒАНЫШ ЖАБЫНДАРЫНЫҢ ҚАТТЫ ҚОРЫТПАЛЫ ТОКАРЛЫҚ ПЛАСТИНАЛАРДЫҢ МЕХАНИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ТРИБОЛОГИЯЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ ӘСЕРІ
https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-68
Аңдатпа
Жұмыста токарлық өңдеуден кейінгі әртүрлі маркалы коммерциялық қатты қорытпалы токарлық пластиналардың пайдалану қасиеттеріне кешенді салыстырмалы бағалау жүргізілді. Кескіш жиектің тозу механизмдері растрлық электрондық микроскопия (SEM) және энергиядисперсиялық рентгендік спектрлік талдау (EDS) әдістерімен зерттелді. Сонымен қатар, аспаптық индентирлеу әдісі арқылы жабындардың микрқаттылығы мен серпімділік модулі анықталды, ал прогрессивті скретч-сынақ әдісімен олардың адгезиялық беріктігі бағаланды. Зерттеу нәтижелері жабындардың бұзылу сипаты абразивтік және адгезиялық тозу механизмдерінің бірлескен әсерімен анықталатынын көрсетті. Бұл құбылыстар кескіш жиектің жергілікті мүжілуімен, кратерлік тозудың түзілуімен және өңделетін материалдың аспап бетіне тасымалдануымен қатар жүреді. Ең жоғары микрқаттылық мәндері (2258-2261 HV) YBC252 сериялы пластиналарда анықталды, бұл олардың пайдалану барысында жабынның аз дәрежеде бұзылуымен сәйкес келеді. Скретч-сынақ нәтижелері жоғары қаттылыққа ие жабындардың механикалық бұзылуға төзімділігі мен адгезиялық беріктігінің жоғары екенін көрсетті. Алынған нәтижелерді кешенді талдау жабындардың механикалық қасиеттері, олардың бұзылу механизмдері және коммерциялық қатты қорытпалы токарлық пластиналардың пайдалану төзімділігі арасында өзара байланыс бар екенін анықтауға мүмкіндік берді.
Тірек сөздер
Авторлар туралы
Ж. Б. СағдолдинаҚазақстан
Жұлдыз Болатқызы Сағдолдина – PhD, қауымдастырылған профессор, «Беттік инженерия және трибология» ғылыми-зерттеу орталығының аға ғылыми қызметкері
070002, Қазақстан, Өскемен, Шәкәрім к-сі 148
Д. Б. Буйткенов
Қазақстан
Дастан Болатулы Буйткенов – PhD, жетекші ғылыми қызметкер, «Беттік инженерия және трибология» ғылыми-зерттеу орталығы
070002, Қазақстан, Өскемен, Шәкәрім к-сі 148
М. М. Ежембаев
Қазақстан
Медет Маликович Ежембаев – магистрант
070002, Қазақстан, Өскемен, Шәкәрім к-сі 148
N. N. Yusof
Малайзия
Nur Nabihah Yusof – PhD, Физика мектебінің қауымдастырылған профессоры
11800 USM, Пенанг, Малайзия
А. Б. Набиолдина
Қазақстан
Айым Бауыржанқызы Набиолдина – «Беттік инженерия және трибология» ғылыми-зерттеу орталығының аға ғылыми қызметкері
070002, Қазақстан, Өскемен, Шәкәрім к-сі 148
Әдебиет тізімі
1. Gassner M. Hard coatings on cemented carbide cutting tools: process technology and application: dissertation / M. Gassner. – Leoben: Montanuniversität Leoben, 2018.
2. Revuru R.S. Performance of coated cutting tools in machining: a review / R.S. Revuru, V.K. Pasam, N.R. Posinasetti // Proceedings of the International Conference on Emerging Trends in Engineering & Technology (IConETech-2020). – 2020. – P. 792-802. https://doi.org/10.47412/JSID9445.
3. Machining GX2CrNiMoN26-7-4 DSS alloy: wear analysis of TiAlN and TiCN/Al₂O₃/TiN coated carbide tools behavior in rough end milling operations / F.J.G. Silva et al // Coatings. – 2019. – Vol. 9, № 6. – Art. 392. https://doi.org/10.3390/coatings9060392.
4. Investigation of coated and uncoated carbide cutting tool wear in dry turning of EN AW 2007 aluminum alloy / K. Leksycki et al // International Journal of Applied Mechanics and Engineering. – 2024. – Vol. 29, № 3. – P. 69-81. https://doi.org/10.59441/ijame/190057.
5. Structural changes in Ti₁₋ₓAlₓN coatings during turning: a XANES and EXAFS study of worn tools / L. Rogström et al // Applied Surface Science. – 2023. – Vol. 612. – Art. 155907. https://doi.org/10.1016/j.apsusc.2022.155907.
6. Jaafar T. Characterization of TiCN and TiCN/ZrN coatings for cutting tool application / T. Jaafar // Ceramics International. – 2013. https://doi.org/10.1016/j.ceramint.2012.07.061.
7. Sahoo S.P. Comparative experimental study on application feasibility of MTCVD TiCN–Al₂O₃–TiOCN multilayer-coated carbide and PVD TiN single-layer-coated composite ceramic inserts during dry machining of Ti–6Al–4V / S.P. Sahoo, S. Datta // Sādhanā. – 2022. – Vol. 47, № 2. – Art. 105. https://doi.org/10.1007/s12046-022-01880-9.
8. Cutting with coated tools: coating technologies, characterization methods and performance optimization / K.-D. Bouzakis et al // CIRP Annals – Manufacturing Technology. – 2012. – Vol. 61, № 2. – P. 703-723. https://doi.org/10.1016/j.cirp.2012.05.006.
9. Boing D. Evaluation of wear mechanisms of PVD and CVD coatings deposited on cemented carbide substrates applied to hard turning / D. Boing, A.J. de Oliveira, R.B. Schroeter // The International Journal of Advanced Manufacturing Technology. – 2020. – Vol. 106. – P. 5441-5451. https://doi.org/10.1007/s00170-020-05000-x.
10. Chinchanikar S., Choudhury S. K. Wear behaviors of single-layer and multilayer-coated carbide inserts in high-speed machining of hardened AISI 4340 steel / S. Chinchanikar, S.K. Choudhury // Journal of Mechanical Science and Technology. – 2013. – Vol. 27. – P. 1451-1459. https://doi.org/10.1007/s12206-013-0325-2.
Рецензия
Дәйектеу үшін:
Сағдолдина Ж.Б., Буйткенов Д.Б., Ежембаев М.М., Yusof N.N., Набиолдина А.Б. ҚОРҒАНЫШ ЖАБЫНДАРЫНЫҢ ҚАТТЫ ҚОРЫТПАЛЫ ТОКАРЛЫҚ ПЛАСТИНАЛАРДЫҢ МЕХАНИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ТРИБОЛОГИЯЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ ӘСЕРІ. Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы. 2026;(3(23)):679-686. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-68
For citation:
Sagdoldina Zh.B., Buitkenov D.B., Ezhembaev M.M., Yusof N.N., Nabioldina A.B. INFLUENCE OF PROTECTIVE COATING ON THE MECHANICAL AND TRIBOLOGICAL PERFORMANCE OF CEMENTED CARBIDE TURNING INSERTS. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(3(23)):679-686. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-68
JATS XML















