4-санға «Автоматтандыру және ақпараттық технологиялар», «Азық-түлік инженериясы және биотехнология», сондай-ақ «Химиялық технология» бағыттары бойынша мақалалар қабылдау жабылды.

Приём статей в четвёртый номер по направлениям «Автоматизация и информационные технологии», «Пищевая инженерия и биотехнология», а также «Химическая технология» закрыт.

Submissions for the fourth issue in the fields of Automation and Information Technology, Food Engineering and Biotechnology, as well as Chemical Technology, are now closed.

Preview

Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы

Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы

Кеңейтілген іздеу

TIO2/КҮНБАҒЫС МАЙЫ НАНОМАЙЛАРЫНЫҢ ТЫҒЫЗДЫҒЫНЫҢ ТЕМПЕРАТУРАҒА ТӘУЕЛДІЛІГІ ЖӘНЕ PAK-CHO МОДЕЛІНІҢ ҚОЛДАНЫЛУ МҮМКІНДІГІН БАҒАЛАУ

https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-72

Толық мәтін:

Аңдатпа

Бұл жұмыста TiO₂ /күнбағыс майы негізіндегі наномайлардың тығыздығы нанобөлшектердің 2, 4, 6 және 8 масс.% концентрацияларында, 20-60°C температура аралығында зерттелді. Үлгілер еріткіш-дисперсиялық әдіспен дайындалды: TiO₂ нанобөлшектері күнбағыс майы–гексан жүйесіне енгізіліп, қоспа магниттік араластырғышта араластырылды, содан кейін 30% қуатта 30 минут бойы ультрадыбыспен диспергирленді, ал гексан ротациялық буландырғышта жойылды. Тығыздық DIGIPOL-D50 цифрлық тығыздық өлшегішімен анықталды. Әрбір температуралық нүктеде бес қайталама өлшеу жүргізілді, бұл алынған нәтижелердің сенімділігін арттырып, эксперименттің қайталанғыштығын бағалауға мүмкіндік берді. TiO₂ массалық концентрациясының артуы наномай тығыздығын жоғарылататыны, ал температураның жоғарылауы оның біртіндеп төмендеуіне әкелетіні анықталды. 20 °C температурада тығыздық 2 масс.% үшін 917 кг/м3 мәнінен 8 масс.% үшін 974 кг/м3 мәніне дейін өсті. Бұл заңдылық TiO₂ нанобөлшектерінің меншікті тығыздығы базалық өсімдік майымен салыстырғанда жоғары болуымен түсіндіріледі. Температуралық тәуелділіктер ρ = a + bT сызықтық регрессиялық моделімен сипатталды; 6 және 8 масс.% үлгілері үшін детерминация коэффициенті R2 = 0,98462 болды. Pak-Cho моделімен салыстыру TiO₂ мөлшері артқан сайын ауытқудың өсетінін көрсетті: MAPE 6%-дан 22%-ға дейін артты. Алынған деректер жұмыс сұйықтықтарының тығыздығы туралы нақты мәліметтер қажет болатын жылуалмастырғыш жүйелерді жобалауда қолданылуы мүмкін. Бұл наномай құрамын таңдауда және оның нақты пайдалану жағдайларындағы мінез-құлқын болжауда ерекше маңызды.

Авторлар туралы

О. А. Степанова
Шәкәрім университеті
Қазақстан

Ольга Александровна Степанова – техника ғылымдарының кандидаты, профессор, «Техникалық физика және жылу энергетикасы» кафедрасының меңгерушісі

071412, Қазақстан Республикасы, Семей қаласы, Глинка көшесі, 20А



М. В. Ермоленко
Шәкәрім университеті
Қазақстан

Михаил Вячеславович Ермоленко – техника ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор, «Техникалық физика және жылу энергетикасы» кафедрасының аға оқытушысы

071412, Қазақстан Республикасы, Семей қаласы, Глинка көшесі, 20А



А. А. Бектемисов
Шәкәрім университеті
Қазақстан

Ануар Алмасбекович Бектемисов – «Техникалық физика және жылуэнергетика» кафедрасының ғылыми қызметкері

071412, Қазақстан Республикасы, Семей қаласы, Глинка көшесі, 20А



А. Б. Касымов
Шәкәрім университеті
Қазақстан

Аскар Багдатович Касымов – PhD, Басқарма мүшесі-стратегия және әлеуметтік даму жөніндегі проректор

071412, Қазақстан Республикасы, Семей қаласы, Глинка көшесі, 20А



Т. Н. Умыржан
Шәкәрім университеті
Қазақстан

Темірлан Нұрланұлы Умыржан – «Техникалық физика және жылу энергетикасы» кафедрасының 8D05302-«Техникалық физика» білім беру  бағдарламасының докторанты

071412, Қазақстан Республикасы, Семей қаласы, Глинка көшесі, 20А



Әдебиет тізімі

1. The Performance of SiO2 and TiO2 Nanoparticles as Lubricant Additives in Sunflower Oil / V. Cortes et al // Lubricants. – 2020. – № 8(1). – Р. 10. https://doi.org/10.3390/lubricants8010010.

2. Wanatasanappan V.V. Thermophysical Properties of Vegetable Oil-Based Hybrid Nanofluids Containing Al2O3-TiO2 Nanoparticles as Insulation Oil for Power Transformers / V.V. Wanatasanappan, M. Rezman, M.Z. Abdullah // Nanomaterials. – 2022. – № 12(20). – Р. 3621. https://doi.org/10.3390/nano12203621.

3. Experimental Investigation on Thermophysical and Stability Properties of TiO2/Virgin Coconut Oil Nanofluid / B. Oemar et al // Science and Technology Indonesia. – 2023. – № 8(2). – Р. 178-183. https://doi.org/10.26554/sti.2023.8.2.178-183.

4. Thermophysical properties of SAE 5W-30 lubricant with Al2O3, TiO2, and hybrid Al2O3/TiO2 nanomaterial using oleic acid surfactant on motorcycle performance / P. Puspitasari et al // PROCEEDINGS OF THE INTERNATIONAL CONFERENCE ON GREEN ENGINEERING & TECHNOLOGY 2022 (ICONGETECH 2022). https://doi.org/10.1063/5.0198587.

5. Experimental Investigations of a Bio-oil-Based Binary Nanofluid as a Heat Transfer Fluid in Solar Thermal Systems / I.K. Magaji et al // Jurnal Kejuruteraan. – 2025. – Vol. 37, № 8. – P. 3655-3672. https://doi.org/10.17576/jkukm-2025-37(8)-01.

6. DigiPol-D50/D70 Density Meter: technical specification and user manual for automatic U-tube density meters.

7. NIST/SEMATECH. e-Handbook of Statistical Methods. National Institute of Standards and Technology. https://doi.org/10.18434/M32189

8. Comparative evaluation of the lubricating properties of vegetable-oil-based nanofluids between frictional test and grinding experiment / Y. Wang et al // J. Manuf. Process. – 2017. – № 26. – Р. 94-104. https://doi.org/10.1016/j.jmapro.2017.02.001.

9. Pak B.C. HYDRODYNAMIC AND HEAT TRANSFER STUDY OF DISPERSED FLUIDS WITH SUBMICRON METALLIC OXIDE PARTICLES / B.C. Pak, Y.I. Cho // Experimental Heat Transfer. – 1998. – № 11(2). – Р. 151-170. https://doi.org/10.1080/08916159808946559.

10. Chai T. Root mean square error (RMSE) or mean absolute error (MAE)? – Arguments against avoiding RMSE in the literature / T. Chai, R.R. Draxler, // Geosci. Model Dev. – 2014. – № 7. – Р. 1247-1250. https://doi.org/10.5194/gmd-7-1247-2014.

11. Hyndman R.J. Another look at measures of forecast accuracy / R.J. Hyndman, A.B. Koehler // International Journal of Forecasting. – 2006. – Vol. 22, № 4. – P. 679-688. https://doi.org/10.1016/j.ijforecast.2006.03.001.


Рецензия

Дәйектеу үшін:


Степанова О.А., Ермоленко М.В., Бектемисов А.А., Касымов А.Б., Умыржан Т.Н. TIO2/КҮНБАҒЫС МАЙЫ НАНОМАЙЛАРЫНЫҢ ТЫҒЫЗДЫҒЫНЫҢ ТЕМПЕРАТУРАҒА ТӘУЕЛДІЛІГІ ЖӘНЕ PAK-CHO МОДЕЛІНІҢ ҚОЛДАНЫЛУ МҮМКІНДІГІН БАҒАЛАУ. Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы. 2026;(3(23)):723-731. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-72

For citation:


Stepanova O.A., Yermolenko M.V., Bektemissov A.A., Kassymov A.B., Umyrzhan T.N. TEMPERATURE DEPENDENCE OF THE DENSITY OF TIO2/SUNFLOWER OIL NANO-OILS AND ASSESSMENT OF THE APPLICABILITY OF THE PAK-CHO MODEL. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(3(23)):723-731. (In Russ.) https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-72

Қараулар: 16

JATS XML


ISSN 2788-7995 (Print)
ISSN 3006-0524 (Online)
X