ПОРТЛАНДЦЕМЕНТ ТЕХНОЛОГИЯСЫНДА ҚОРҒАСЫН ӨНДІРУ ҚАЛДЫҚТАРЫН ПАЙДАЛАНУДЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-86
Аңдатпа
Металлургия өнеркәсібіндегі техногендік қалдықтар көлемінің артуы құрылыс материалдарында оларды қайта пайдалануға бағытталған технологиялық шешімдерді іздеуді қажет етеді. Бұл зерттеу қорғасын өндірісі қалдықтарын портландцемент өндірісінде технологиялық қоспа ретінде пайдалану мүмкіндігін қарастырады. Зерттеу Standard Steel KZ (Шымкент) компаниясының қорғасын өндірісі қалдықтарына бағытталған. Материалдардың химиялық және фазалық құрамы XRF және XRD әдістерін қолдана отырып талданды. Қоспаның клинкерді ұнтақтауға, цемент тасының құрылымының қалыптасуына және цементтің беріктік қасиеттеріне әсері де зерттелді. Қалдықтардың құрамында цемент жүйесіндегі гидратация және құрылымның қалыптасу процестеріне қатыса алатын минералды компоненттер бар екені анықталды. Ең айқын оң әсер 10% қоспа қосқанда байқалды, бұл цементтің меншікті бетінің ауданының ұлғаюына және сығылу беріктігінің артуына әкелді. Алынған нәтижелер қорғасын өндірісі қалдықтарын цемент технологиясында экологиялық және технологиялық тұрғыдан пайдалану мүмкіндігін көрсетеді.
Авторлар туралы
А. Н. СабитоваҚазақстан
Альфира Нуржановна Сабитова – қауымдастырылған профессор, PhD, химия және экология кафедрасының меңгерушісі
071412, Қазақстан Республикасы, Семей қ., Глинки к-сі, 20 А
Б. Б. Баяхметова
Қазақстан
Булбул Баяхметовна Баяхметова – химия ғылымдарының кандидаты, «Химия және экология» кафедрасының қауымдастырылған профессоры
071412, Қазақстан Республикасы, Семей қ., Глинки к-сі, 20 А
Ж. Ш. Шәріпхан
Қазақстан
Жанна Шәріпханқызы Шәріпхан – «Химия және экология» кафедрасының докторанты
071412, Қазақстан Республикасы, Семей қ., Глинки к-сі, 20 А
А. Б. Абдрахманова
Қазақстан
Ажар Бауыржановна Абдрахманова – химия магистрі, «Химия және экология» кафедрасының оқытушысы
071412, Қазақстан Республикасы, Семей қ., Глинки к-сі, 20 А
А. С. Конакбаева
Қазақстан
Арианна Сейсембаевна Конакбаева – «Химия және экология» кафедрасының магистранты
071412, Қазақстан Республикасы, Семей қ., Глинки к-сі, 20 А
Әдебиет тізімі
1. Competitive Industrial Performance Index 2025. Kazakhstan. JRC Indicatorsxplorer. Сілтеме https://compositeindicators.jrc.ec.europa.eu/explorerindices/cipi/competitive-industrial performance-index.
2. Birbayeva A. Kazakhstan Accelerates Industrial Transformation With Focus on Manufacturing, Digitalization, and Energy Modernization / A. Birbayeva // The Astana Times.Сілтеме https://astanatimes.com/2025/12/kazakhstan-accelerates-industrial-transformation-with-focus-onmanufacturing-digitalization-and-energy modernization/utm_source 02.12.2025.
3. Акымбаев Е.М. Фундамент будущего: Цементная Отрасль Казахстана установила абсолютный исторический рекорд / Е.М. Акымбаев // Независимый строительный портал. https://www.facebook.com/qazcem.19.01.2026.
4. Global database of cement production assets and upstream suppliers / N. Tkachenko et al // Scientific Data. – 2023. – Vol. 10. – P. 696-1-696-9.
5. Клинкер мен портландцемент алу үшін өнеркәсіп қалдықтарын қолдану мүмкіндігін зерттеу / А.Е. Қуандықова және т.б. // Заманауи құрылыс материалдары, технологиялары және конструкциялары: халық. ғыл.-тәжір. конф. жин. – Шымкент, 2025. – Б. 215-219.
6. Ермоленко Е.П. Вяжущие вещества из техногенного сырья / Е.П. Ермоленко, И.Г. Лугинина, И.С. Ахметов. – Рудный: РИИ. – 2002. – С. 250.
7. Particle size analysis by laser diffraction spectrometry / C.F. Ferraries et al // Application to Cementitious Powders, NISTIR 7097, National Institute of Standards and Technology.2004. March. 8. Классен В.К. Техногенные материалы в производстве цемента / В.К. Классен. – Белгород: Изд-во БГТУ, 2008 – С. 125.
8. Борисов И.Н. Техногенные материалы в производстве цемента / И.Н. Борисов, В.Е. Мануйлов. – Белгород: Изд-во БГТУ. 2008 – С. 125.
9. Шлакоотвал свинцового производства: отчет № А224-09 об оценке движимого имущества / сост. М.Ч. Бимурзаева. – Шымкент, 2017 – С.24.
10. Найманбаев М. История Чимкентского свинцового завода. https://titus.kz/index.php/component/users/load_theme/files/load_theme/files/load_theme/files/202006190827565eec770c6cd0e.pdf?previd=22988.%27&start=04. 2010 г.
11. Таймасов Б.Т. Синтез клинкеров из нестандартного сырья / Б.Т. Таймасов, Т.М. Худякова, А.Ж. Альжанова // Цемент и его применение. – 2014. – № 1 – С. 138-141.
12. Эрхард Х. Рентгено-Флуоресцентный анализ / Х. Эрхард, В.А. Федорович // Применение в заводских лабораториях. – Москва: «Металлургия». – 1985. – С. 8-12.
13. Рентгенофазовый анализ: методические указания к выполнению лаб. и научно-исследовательских работ для студентов спец. 250800 – Химическая технология тугоплавких неметалл, и силикатных матер. / БелГТАСМ. – Белгород, 2004. – С.48.
14. Таймасов Б.Т. Физико-химические методы анализа вяжущих материалов: практ. пос / Б.Т. Таймасов, Т.М. Худякова, М.С. Даулетияров. – М., 2024. – 144 с.
15. ГОСТ 30515-2013. Цементы. Технические условия. – Введен.2014-10-03. – М.: Стандартинформ, 2014.
16. ГОСТ 31108-2020. Цементы общестроительные. Технические условия. Введ. 2021-07-01. – Минск.
17. Технологический регламент ТОО «Производственная компания «Цементный завод Семей», 2026.
18. Dong B.S. The current situation and treatment countermeasure of industry solid wastes in China / B.S. Dong Chin // Environ. Prot. Industry. – 2021. – Р. 20-21.
19. Рабочий проект «Реконструкция здания ТОО «Standard Steel KZ» под вспомогательные объекты со строительством установки вторичной переработки сырья по получению концентрата цветных металлов в г.Шымкенте», Шымкент. – 2022.
20. ГОСТ 5382-2019. Цементы и материалы цементного производства. Методы химического анализа. Введен 2020-06-01. – М.: Стандартинформ, 2019.
21. Михеев В.И. Рентгенометрический определитель минералов. – М.: Гос. Научно-техн. Изд-во литературы по геологии и охране недр, 1957. – С. 870.
22. ГОСТ 30744-2001. Цементы. Методы испытаний с использованием полифракционного песка. – Введ. 2002-03-01. – М., 2002.
23. СТ РК 3184-2018. Клинкер портландцементный. Технические условия. – Введен 2020-01-01. – Астана: КТРМ. – С. 2-4.
24. ГОСТ 3476-2019. Шлаки доменные и электротермофосфорные гранулированные для производства цементов. – Введ. 2021-07-01. – Минск. – С. 2.
25. ГОСТ 25094-2015. Добавки активные минеральные для цементов. Метод определения активности. – Введ. 2017-07-01. – М., 2016. – С.1-4.
26. ГОСТ 30108-94. Материалы и изделия строительные. Определение удельной эффективной активности естественных радионуклеидов. – Введен 1995-01-01. – Москва. Госстрой России.
Рецензия
Дәйектеу үшін:
Сабитова А.Н., Баяхметова Б.Б., Шәріпхан Ж.Ш., Абдрахманова А.Б., Конакбаева А.С. ПОРТЛАНДЦЕМЕНТ ТЕХНОЛОГИЯСЫНДА ҚОРҒАСЫН ӨНДІРУ ҚАЛДЫҚТАРЫН ПАЙДАЛАНУДЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ. Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы. 2026;(3(23)):849-857. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-86
For citation:
Sabitova A., Bayakhmetova B., Sharipkhan Zh., Abdrakhmanova A., Konakbaeva A. PROSPECTS FOR USING LEAD PRODUCTION WASTE IN PORTLAND CEMENT TECHNOLOGY. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(3(23)):849-857. (In Russ.) https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-86
JATS XML















