4-санға «Автоматтандыру және ақпараттық технологиялар», «Азық-түлік инженериясы және биотехнология», сондай-ақ «Химиялық технология» бағыттары бойынша мақалалар қабылдау жабылды.

Приём статей в четвёртый номер по направлениям «Автоматизация и информационные технологии», «Пищевая инженерия и биотехнология», а также «Химическая технология» закрыт.

Submissions for the fourth issue in the fields of Automation and Information Technology, Food Engineering and Biotechnology, as well as Chemical Technology, are now closed.

Preview

Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы

Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы

Кеңейтілген іздеу

4H-1,2,4-ОКСАДИАЗИН-5(6H)-ОН ЖАҢА ТУЫНДЫЛАРЫНЫҢ СИНТЕЗІ

https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-91

Толық мәтін:

Аңдатпа

Бұл жұмыста медицина және фармацевтика саласында қолдануға кең әлеуеті бар гетероциклді қосылыстардың маңызды түрі болып табылатын 4H-1,2,4-оксадиазин-5(6H)-онның жаңа туындыларын синтездеудің жетілдірілген әдісі ұсынылған. Синтез N’-гидрокси-4-метилбензимид және N’-гидрокси-5-метилтиофен-2-карбоксимидидтің карбон қышқылдарының метил және этил галоген туындыларымен әрекеттесуіне негізделген. Зерттеу барысында диметиосульфоксид ерітіндісіндегі натрий трет-бутилатын бөлме температурасында қолдану 76%-ға дейінгі шығыммен мақсатты өнімдердің түзілуі кезіндегі тиімді цикл түзілуді қамтамасыз ететіні анықталды. Бастапқы амидоксимдердің ароматты немесе гетероциклді фрагментіндегі орынбасарлардың әсері реакцияның жүруіне айтарлықтай әсер етпейтіндігі анықталды, бұл ұсынылған тәсілдің жан-жақтылығын көрсетеді. Барлық синтезделген қосылыстар ядролық магниттік резонанс және жоғары дәлдіктегі масс-спектрометр сияқты заманауи талдау әдістерімен сипатталды, бұл олардың құрылымы мен тазалығын толық растады. Әзірленген әдіс улы реагенттерді немесе метал катализаторларын пайдалануды қажет етпейтіндіктен, жұмсақ жағдайларымен, реакцияны жүргізудің қарапайымдылығымен және экологиялық тазалығымен сипатталады. Алынған оксадиазин туындылары жоғары биологиялық қасиеті бойынша, бактерияға қарсы, ісікке қарсы және нейропроткеторлық қасиеттері бар перспективалы фармакофорлар ретінде ерекше қызығушылық тудырады. Жүргізілген бағытталған синтез нәтижелері құрылымды түрлендіру және жаңа гетероциклді жүйелердің биологиялық белсенділігін зерттеу бағытындағы ғылыми жұмыстарды әрі қарай дамытуға негіз болады.

Авторлар туралы

Р. А. Турманов
Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті
Қазақстан

Рахымжан Ахметханович Турманов ‒ PhD, аға ғылыми қызметкер

120014, Қазақстан Республикасы, Қызылорда, Айтеке би көшесі, 29 А 



Б. Г. Алимхан
Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті
Қазақстан

Бекжан Галымжанулы Алимхан ‒ Магистр, инженер

120014, Қазақстан Республикасы, Қызылорда, Айтеке би көшесі, 29 А 



Р. У. Жаппарбергенов
Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті
Қазақстан

Рахметулла Умирбекович Жаппарбергенов ‒ PhD докторант, ғылыми қызметкер

120014, Қазақстан Республикасы, Қызылорда, Айтеке би көшесі, 29 А 



Н. Ә. Тоғызбаева
Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті
Қазақстан

Нұрила Әбілқайырқызы Тоғызбаева ‒ Химия ғылымдарының кандидаты, аға оқытушы

120014, Қазақстан Республикасы, Қызылорда, Айтеке би көшесі, 29 А 



Н. О. Аппазов
Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті
Қазақстан

Нұрбол Орынбасарұлы Аппазов ‒ Химия ғылымдарының кандидаты, профессор

120014, Қазақстан Республикасы, Қызылорда, Айтеке би көшесі, 29 А 



Әдебиет тізімі

1. Unusual Formation of 1,2,4-Oxadiazine Core in Reaction of Amidoximes with Maleic or Fumaric Esters / S.I. Presnukhina et al // Molecules. – 2022. – Т. 27, № 21. – Р. 7508. https://doi.org/10.3390/molecules27217508.

2. Electrochemical synthesis of 1,2,4-oxadiazoles from amidoximes through dehydrogenative cyclization / C. Jiang et al // Org. Biomol. Chem. – 2021. – Т. 19, № 48. – Р. 10611-10616. https://doi.org/10.1039/D1OB02040D.

3. Room Temperature Synthesis of Bioactive 1,2,4-Oxadiazoles / S.V. Baykov et al // Int. J. Mol. Sci. – 2023. – Т. 24, № 6. – Р. 5406. https://doi.org/10.3390/ijms24065406.

4. The first one-pot ambient-temperature synthesis of 1,2,4-oxadiazoles from amidoximes and carboxylic acid esters / S. Baykov et al // Tetrahedron. – 2017. – Т. 73, № 7. – Р. 945-951. https://doi.org/10.1016/j.tet.2017.01.007.

5. Room-temperature synthesis of pharmaceutically important carboxylic acids bearing the 1,2,4-oxadiazole moiety / M. Tarasenko et al // Tetrahedron Lett. – 2017. – Т. 58, № 37. – Р. 3672-3677. https://doi.org/10.1016/j.tetlet.2017.08.020.

6. A convenient one-pot synthesis of N -substituted amidoximes and their application toward 1,2,4-oxadiazol-5-ones / W. Phakhodee et al // RSC Adv. – 2018. – Т. 8, № 67. – Р. 38281-38288. https://doi.org/10.1039/C8RA08207C.

7. Kara Y.S. Synthesis of novel 1,2,4-oxadiazine derivatives and the substituent effect study on 13C NMR spectra / Y.S. Kara, D. Diran // J. Mol. Struct. – 2024. – Т. 1310. – Р. 138309. https://doi.org/10.1016/j.molstruc.2024.138309.

8. Basak P. Convenient one-pot synthesis of 1,2,4-oxadiazoles and 2,4,6-triarylpyridines using graphene oxide (GO) as a metal-free catalyst: importance of dual catalytic activity / P. Basak, S. Dey, P. Ghosh // RSC Adv. – 2021. – Т. 11, № 51. – Р. 32106-32118. https://doi.org/10.1039/D1RA06331F.

9. A review on synthetic account of 1,2,4-oxadiazoles as anti-infective agents / T.M. Dhameliya et al // Mol. Divers. – 2022. – Т. 26, № 5. – Р. 2967-2980. https://doi.org/10.1007/s11030-021-10375-4.

10. Structural characterization of new 2-aryl-5-phenyl-1,3,4-oxadiazin-6-ones and their Naroylhydrazone precursors / M.L. Ţînţaş et al // J. Mol. Struct. – 2014. – Т. 1058. – Р. 106-113. https://doi.org/10.1016/j.molstruc.2013.11.005.

11. Squire M.D. et al. Synthesis, X-ray crystallography and computational studies concerning an oxadiazinone derived from d-camphor: a structural limitation of oxadiazinones as chiral auxiliaries / M.D. Squire et al // Tetrahedron: Asymmetry. – 2005. – Т. 16, № 5. – Р. 1047-1053. https://doi.org/10.1016/j.tetasy.2005.01.020.

12. Herstellung und Reaktionen von 2,5-Diphenyl-6-oxo-1,3,4-oxadiazin / W. STEGLICH et al // Synthesis (Stuttg). – 1977. – Т. 1977, № 04. – Р. 252-253. https://doi.org/10.1055/s-1977-24339.

13. Experimental (FT-IR, Laser-Raman and NMR) and theoretical spectroscopic analysis of 3-[(Nmethylanilino)methyl]-5-(thiophen-2-yl)-1,3,4-oxadiazole-2(3H)-thione / Y. Sert et al // J. Theor. Comput. Chem. – 2017. – Т. 16, № 03. – Р. 1750024. https://doi.org/10.1142/S0219633617500249.

14. Synthesis, characterization and in vitro anticancer activity of 18-membered octaazamacrocyclic complexes of Co(II), Ni(II), Cd(II) and Sn(II) / A. Kareem et al // J. Mol. Struct. – 2014. – Т. 1075. – Р. 17-25. https://doi.org/10.1016/j.molstruc.2014.06.073.

15. Kelleghan V. Synthesis of 2,5-Diaryloxadiazinones / V. Kelleghan // Org. Synth. – 2020. – Т. 97. – Р. 189-206.

16. Solid phase synthesis of 1,3,4-oxadiazin-5 (6R)-one and 1,3,4-oxadiazol-2-one scaffolds from acyl hydrazides / B.K. Sarma et al // Org. Biomol. Chem. – 2015. – Т. 13, № 1. – Р. 59-63. https://doi.org/10.15227/orgsyn.097.0189.

17. Salassa G. Metal Complexes of Oxadiazole Ligands: An Overview / G. Salassa, A. Terenzi // Int. J. Mol. Sci. – 2019. – Т. 20, № 14. – Р. 3483. https://doi.org/10.3390/ijms20143483.

18. Leveraging Fleeting Strained Intermediates to Access Complex Scaffolds / S.M. Anthony et al // JACS Au. American Chemical Society. – 2021. – Т. 1, № 7. – Р. 897-912. https://doi.org/10.1021/jacsau.1c00214.

19. Atmaram U.A. Biological activity of oxadiazole and thiadiazole derivatives / U.A. Atmaram, S.M. Roopan // Appl. Microbiol. Biotechnol. – 2022. – Т. 106, № 9-10. – Р. 3489-3505. https://doi.org/10.1007/s00253-022-11969-0.

20. Synergism of a Novel 1,2,4-oxadiazole-containing Derivative with Oxacillin against Methicillin-Resistant Staphylococcus aureus / E. Buommino et al // Antibiotics. – 2021. – Т. 10, № 10. – Р. 1258. https://doi.org/10.3390/antibiotics10101258.

21. Barbachyn M.R. Identification of a 1,2,4-Oxadiazole with Potent and Specific Activity against Clostridioides difficile, the Causative Bacterium of C. difficile Infection, an Urgent Public Health Threat / M.R. Barbachyn // J. Med. Chem. American Chemical Society. – 2023. – Т. 66, № 20. – Р. 13888-13890. https://doi.org/10.1021/acs.jmedchem.3c01778.

22. Development of 1,2,4-Oxadiazole Antimicrobial Agents to Treat Enteric Pathogens within the Gastrointestinal Tract / N.P. Pitcher et al // ACS Omega. American Chemical Society. – 2022. – Т. 7, № 8. – Р. 6737-6759. https://doi.org/10.1021/acsomega.1c06294.

23. New 1,2,4-oxadiazole derivatives as potential multifunctional agents for the treatment of Alzheimer’s disease: design, synthesis, and biological evaluation / M.S. Ayoup et al // BMC Chem. – 2024. – Т. 18, № 1. – Р. 130. https://doi.org/10.1186/s13065-024-01235-x.

24. Design, synthesis and biological evaluation of oxadiazole clubbed piperazine derivatives as potential antidepressant agents / B. Sahu et al // Bioorg. Chem. – 2023. – Т. 136. – Р. 106544. https://doi.org/10.1016/j.bioorg.2023.106544.

25. 1,2,4-Oxadiazole Derivatives: Physicochemical Properties, Antileishmanial Potential, Docking and Molecular Dynamic Simulations of Leishmania infantum Target Proteins / D.C.S. Barbosa et al // Molecules. – 2024. – Т. 29, № 19. – Р. 4654. https://doi.org/10.3390/molecules29194654.

26. Synthesis of 1,2,4 Oxadiazole sulfonamide Conjugates and Their Synergistic Effect with Ampicillin as Antimicrobial Agents / F. Habib et al // ChemistrySelect. – 2023. – Т. 8, № 45. https://doi.org/10.1002/slct.202302360.

27. Exploring the Biological Activity of a Library of 1,2,5-Oxadiazole Derivatives Endowed With Antiproliferative Activity / A. GELAIN et al // Anticancer Res. – 2019. – Т. 39, № 1. – Р. 135-144. https://doi.org/10.21873/anticanres.13089.

28. Unveiling the therapeutic potential of 1,2,4-oxadiazole derivatives: An updated review / H.E.N. Khasawneh et al // Results Chem. – 2025. – Т. 15. – Р. 102271. https://doi.org/10.1016/j.rechem.2025.102271.


Рецензия

Дәйектеу үшін:


Турманов Р.А., Алимхан Б.Г., Жаппарбергенов Р.У., Тоғызбаева Н.Ә., Аппазов Н.О. 4H-1,2,4-ОКСАДИАЗИН-5(6H)-ОН ЖАҢА ТУЫНДЫЛАРЫНЫҢ СИНТЕЗІ. Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы. 2026;(3(23)):914-922. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-91

For citation:


Turmanov R., Alimkhan B., Zhapparbergenov R., Togyzbayeva N., Appazov N. SYNTHESIS OF NEW 4H-1,2,4-OXADIAZIN-5(6H)-ONE DERIVATIVES. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(3(23)):914-922. (In Kazakh) https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-91

Қараулар: 14

JATS XML


ISSN 2788-7995 (Print)
ISSN 3006-0524 (Online)
X