ИЛЬМЕНИТТІ МОДИФИКАЦИЯЛАНҒАН ЛИГНОСУЛЬФОНАТТАРДЫ ҚОЛДАНУ АРҚЫЛЫ СЕЛЕКТИВТІ ФЛОТАЦИЯЛАУ
https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-82
Аңдатпа
Жұмыста модификацияланған лигносульфонаттарды Сәтбаев кен орнының (Қазақстан) ильменит кенін селективті байытуға арналған флотациялық реагенттер ретінде қолдану мүмкіндігі зерттелді. Бастапқы кен құрамында силикатты бос жыныстардың мөлшері жоғары (SiO₂ – 71,5%) және TiO₂ мөлшері салыстырмалы түрде төмен (6,8%) болғандықтан, селективті жинағыштарды қолдану қажеттілігі туындайды. Модификацияланған лигносульфонаттардың үш сериясы синтезделді: терең сульфирленген (LS-S), пероксидті-тотықтырылған (LS-O1) және перманганатты-тотықтырылған (LS-O2). Реагенттер ИҚ-Фурье-спектроскопиясы, беттік керілу мен ζ-потенциалды өлшеу әдістерімен сипатталды.
Ең жоғары флотациялық көрсеткіштер натрий лигносульфонатын перманганатты тотықтыру арқылы алынған LS-O2 реагенті үшін анықталды. Аталған реагент үшін максималды шығым мен селективтілік, ең теріс ζ-потенциал (-31 мВ) және ең төменгі беттік керілу (40,9 мН/м) тіркелді. Ильменит флотациясының тиімділігіне пульпа pH-ының, реагент шығынының және температураның әсері зерттелді. Процестің оңтайлы шарттары: pH 7,5, LS-O2 шығыны – 0,25 кг/т және температура 30°C болып анықталды. Осы параметрлер кезінде ильмениттің шығымы 73,4%, концентраттағы TiO₂ мөлшері 20,8% және селективтілік 81,0% болды.
Алынған нәтижелер модификацияланған лигносульфонаттарды төмен титанды ильменит кендерін флотациялық байыту үшін тиімді әрі салыстырмалы түрде қолжетімді реагенттер ретінде қолданудың перспективалы екенін көрсетеді.
Авторлар туралы
С. ТанирбергеноваҚазақстан
Сандугаш Танирбергенова – химия ғылымдарының кандидаты, жетекші ғылыми қызметкер, ШЖҚ РМК бас директордың ғылым жөніндегі орынбасары
050012, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Бөгенбай батыр к., 172
К. Камунур
Қазақстан
Кастер Камунур – PhD доктор, жетекші ғылыми қызметкер, ШЖҚ РМК
050012, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Бөгенбай батыр к., 172
050040, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., әл-Фараби даңғылы, 71
Л. Бейсембаева
Қазақстан
Луиза Бейсембаева – химия ғылымдарының кандидаты, доцент, химия және химиялық технология факультеті
050012, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Бөгенбай батыр к., 172
050040, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., әл-Фараби даңғылы, 71
Л. Мусапирова
Қазақстан
Ляззат Мусапирова – PhD доктор, жетекші ғылыми қызметкер, ШЖҚ РМК
050012, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Бөгенбай батыр к., 172
050040, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., әл-Фараби даңғылы, 71
Әдебиет тізімі
1. Methods of extracting TiO₂ and other related compounds from ilmenite / A.J. Sampath et al // Minerals. – 2023. – Vol. 13, № 5. – Art. 662.
2. Processing of titanium-containing ores for the production of titanium products: A comprehensive review / G. Maldybayev et al // Heliyon. – 2024. – Vol. 10, № 3.
3. A review of the solid-state reduction aspects of ilmenite for efficient and sustainable production of TiO₂ slag / D. Nayak et al // Mineral Processing and Extractive Metallurgy Review. – 2025. – Vol. 46, № 4. – P. 517–536.
4. Chen Q. Surface oxidation promotes the flotation of ilmenite: A critical review / Q. Chen, Z. Chen, R.M. Kasomo // Minerals and Mineral Materials. – 2024.
5. Research progress of ilmenite surface modification flotation separation technology / J. Yuan et al // Nonferrous Metals Engineering. – 2024. – Vol. 14, № 9.
6. Flotation behavior and mechanism of ilmenite using ferrate as activator / R. Liao et al // Minerals Engineering. – 2022. – Vol. 178. – Art. 107400.
7. Effect of grinding media on surface property and flotation performance of ilmenite / C. Dai et al // Powder Technology. – 2024. – Vol. 447. – Art. 120232.
8. Reagent types and action mechanisms in ilmenite flotation: A review / J. Cai et al // International Journal of Minerals, Metallurgy and Materials. – 2022. – Vol. 29, № 9. – P. 1656-1669.
9. Novel bifunctional collector for efficient separation of low-grade ilmenite: Selectivity enhancement and mechanistic elucidation / Y. Kang et al // Chemical Engineering Science. – 2026. – Art. 123438.
10. Study on the mineral characteristics and separation performances of a low-TiO₂ ilmenite / Q. Meng et al // Minerals Engineering. – 2022. – Vol. 179. – Art. 107458.
11. Foaming properties of lignosulfonates in the flotation process / J. Chique et al // Polymers. – 2023. – Vol. 15, № 17. – Art. 3575.
12. Guo Y. High-efficiency flotation of smithsonite in the presence of fine chlorite by using dispersant of sodium lignosulfonate / Y. Guo, Z. Fu, S. Ren // Colloids and Surfaces A: Physicochemical and Engineering Aspects. – 2022. – Vol. 649. – Art. 129543.
13. Differential depression of calcium lignosulfonate on chalcopyrite and molybdenite flotation with collector kerosene / G. Liang et al // Minerals Engineering. – 2023. – Vol. 201. – Art. 108192.
14. A critical review on natural surfactants and their potential for sustainable mineral flotation / A. Oulkhir et al // Reviews in Environmental Science and Bio/Technology. – 2023. – Vol. 22, № 1. – P. 105-131.
15. Study on the mechanism of calcium lignosulfonate in chromium-free flotation separation of chalcopyrite and galena / C. Su et al // Colloids and Surfaces A: Physicochemical and Engineering Aspects. – 2025. – Vol. 724. – Art. 137445.
16. Zhang Y. A comparison of sodium silicate and ammonium lignosulfonate effects on xenotime and selected gangue mineral microflotation / Y. Zhang, C. Anderson // Minerals Engineering. – 2017. – Vol. 100. – P. 1-8.
Рецензия
Дәйектеу үшін:
Танирбергенова С., Камунур К., Бейсембаева Л., Мусапирова Л. ИЛЬМЕНИТТІ МОДИФИКАЦИЯЛАНҒАН ЛИГНОСУЛЬФОНАТТАРДЫ ҚОЛДАНУ АРҚЫЛЫ СЕЛЕКТИВТІ ФЛОТАЦИЯЛАУ. Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы. 2026;(3(23)):813-822. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-82
For citation:
Tanirbergenova S.K., Kamunur K., Beisembayeva L.K., Mussapyrova L.A. SELECTIVE FLOTATION OF ILMENITE USING MODIFIED LIGNOSULFONATES. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(3(23)):813-822. (In Russ.) https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-82
JATS XML















