4-санға «Автоматтандыру және ақпараттық технологиялар», «Азық-түлік инженериясы және биотехнология», сондай-ақ «Химиялық технология» бағыттары бойынша мақалалар қабылдау жабылды.

Приём статей в четвёртый номер по направлениям «Автоматизация и информационные технологии», «Пищевая инженерия и биотехнология», а также «Химическая технология» закрыт.

Submissions for the fourth issue in the fields of Automation and Information Technology, Food Engineering and Biotechnology, as well as Chemical Technology, are now closed.

Preview

Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы

Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы

Кеңейтілген іздеу

СУДЫ ТАЗАРТУ ПРОЦЕСТЕРІНДЕГІ СУЫҚ ПЛАЗМА РЕАКТОРЛАРЫ: ҚҰРЫЛЫМДЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ, ӘСЕР ЕТУ МЕХАНИЗМДЕРІ ЖӘНЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ШЕКТЕУЛЕРІ

https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-95

Толық мәтін:

Аңдатпа

Мақалада суды тазарту процестерінде қолданылатын суық термиялық емес плазма реакторларының негізгі түрлеріне нарративтік шолу берілген. Суды плазмалық өңдеудің физикахимиялық негіздері, соның ішінде оттегі мен азоттың реактивті түрлерінің (ОАРТ) түзілу механизмдері және фазааралық тасымалдың рөлі қарастырылған. Диэлектрлік тосқауылды разряд реакторлары, тәждік және импульстік разряд жүйелері, сырғымалы доғалы реакторлар, атмосфералық плазмалық ағындар, сұйықфазалы және көпіршікті реакторлар, сондай-ақ гибридті плазмалық-каталитикалық аппараттар талданған. Плазмалық тазарту нәтижесі разрядтың түзілу аймағына, газ–сұйықтық фазааралық контактісінің ауданына, ағын гидродинамикасына, судың плазма-белсенді аймақта болу уақытына және меншікті энергия шығындарына тәуелді екені көрсетілген. Су матрицасының өңдеу тиімділігіне әсері талқыланған. Үш кестеге негізделген салыстырмалы талдау су тазартудың барлық міндеттері үшін әмбебап реактор жоқ екенін көрсетті: әрбір аппарат түрінің өзіндік ұтымды қолдану саласы бар. Гибридті плазмалықкаталитикалық жүйелер ластағыштардың минералдану дәрежесін арттыру және энергия шығындарын төмендету тұрғысынан ең жоғары практикалық қызығушылық тудырады. Болашақ зерттеулердің басымдығы бақыланатын газ-сұйықтық массаалмасуы бар және жанама өнімдердің түзілуі барынша төмен масштабталатын реакторларды жасау болуы тиіс деген қорытынды жасалды.

Авторлар туралы

Ұ. Е. Жантикеев
Satbayev University
Қазақстан

Ұлан Ержанұлы Жантикеев – техника ғылымдарының магистрі, инженерлік бейіндегі зертханасының аға ғылыми қызметкері

050043, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Сәтбаев к-сі, 22



Д. Т. Ыбырайымқұл
Satbayev University
Қазақстан

Дархан Төреханұлы Ыбырайымқұл – техника ғылымдарының магистрі, аға оқытушы 

050043, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Сәтбаев к-сі, 22



Н. Б. Абильшаиков
Satbayev University
Қазақстан

Нариман Бактыбаевич Абильшаиков – ғылыми қызметкер

050043, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Сәтбаев к-сі, 22



М. Әліпұлы
Satbayev University
Қазақстан

Мұхтар Әліпұлы – техника ғылымдарының магистрі, инженерлік бейіндегі зертханасының аға ғылыми қызметкері

050043, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Сәтбаев к-сі, 22



К. С. Бексейтова
Satbayev University
Қазақстан

Қалампыр Сунақбайқызы Бексейтова – PhD, инженерлік бейіндегі зертханасының аға ғылыми қызметкері

050043, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Сәтбаев к-сі, 22



Әдебиет тізімі

1. Plasma-liquid interactions: a review and roadmap / P.J. Bruggeman et al // Plasma Sources Science and Technology. – 2016. – Vol. 25, № 5. – Article No. 053002. – https://doi.org/10.1088/0963-0252/25/5/053002

2. Review on discharge plasma for water treatment: mechanism, reactor geometries, active species and combined processes / H. Zeghioud et al // Journal of Water Process Engineering. – 2020. – Vol. 38, Article № 101664. https://doi.org/10.1016/j.jwpe.2020.101664.

3. Review on electrical discharge plasma technology for wastewater remediation / B. Jiang et al // Chemical Engineering Journal. – 2014. – Vol. 236. – P. 348-368. https://doi.org/10.1016/j.cej.2013.09.090.

4. Nippatlapalli N. Recent progress on application of nonthermal plasma for the degradation of aqueous emerging contaminants: A review on mechanism, reactor strategies, integrated systems and future perspective / N. Nippatlapalli, A. Ganta // Process Safety and Environmental Protection. – 2024. – Vol. 187. – P. 1454-1470. https://doi.org/10.1016/j.psep.2024.05.009.

5. Iervolino G. Enhanced removal of water pollutants by dielectric barrier discharge non-thermal plasma reactor / G. Iervolino, V. Vaiano, V. Palma // Separation and Purification Technology. – 2019. – Vol. 215. – P. 155-162. https://doi.org/10.1016/j.seppur.2019.01.007.

6. A review on non-thermal plasma treatment of water contaminated with antibiotics / M. Magureanu et al // Journal of Hazardous Materials. – 2021. – Vol. 417, Article № 125481. https://doi.org/10.1016/j.jhazmat.2021.125481.

7. Electrohydraulic discharge and nonthermal plasma for water treatment / B.R. Locke et al // Industrial & Engineering Chemistry Research. – 2006. – Vol. 45, № 3. – P. 882-905. https://doi.org/10.1021/ie050981u.

8. Vanraes P. Plasma physics of liquids – a focused review / P. Vanraes, A. Bogaerts // Applied Physics Reviews. – 2018. – Vol. 5, № 3, Article № 031103. https://doi.org/10.1063/1.5020511.

9. Panorel I.C. Degradation of humic substances in water by pulsed corona discharge / I.C. Panorel, I. Lamberg, M. Sillanpaa // Chemosphere. – 2013. – Vol. 93. – P. 1539-1545. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2013.07.085

10. Aqueous-phase chemistry and bactericidal effects from an air discharge plasma in contact with water: evidence for the formation of peroxynitrite through a pseudo-second-order post-discharge reaction of H₂O₂ and HNO₂ / P. Lukes et al // Plasma Sources Science and Technology. – 2014. – Vol. 23, Article № 015019. https://doi.org/10.1088/0963-0252/23/1/015019.

11. A critical review on ozone and co-species, generation and reaction mechanisms in plasma induced by dielectric barrier discharge technologies for wastewater remediation / E.S.M. Mouele et al // Journal of Environmental Chemical Engineering. – 2021. – Vol. 9, № 5, Article № 105758. https://doi.org/10.1016/j.jece.2021.105758.

12. Degradation and mineralization of methylene blue by dielectric barrier discharge non-thermal plasma reactor / P.M.K. Reddy et al // Chemical Engineering Journal. – 2013. – Vol. 217. – P. 41-47. https://doi.org/10.1016/j.cej.2012.11.116.

13. Air pulsed-corona discharges for degradation of emerging pharmaceutical pollutants in water and toxicity by-products control / D. Iya-Sou et al // Journal of Water Process Engineering. – 2024. – Vol. 67, Article № 106127. https://doi.org/10.1016/j.jwpe.2024.106127.

14. Gharagozalian M. Water treatment by the AC gliding arc air plasma / M. Gharagozalian, D. Dorranian, M. Ghoranneviss // Journal of Theoretical and Applied Physics. – 2017. – Vol. 11. – P. 171-180. https://doi.org/10.1007/s40094-017-0254-z.

15. Gliding arc discharge used for water activation: the production mechanism of aqueous NO and its role in sterilization / M. Zhu et al // Journal of Physics D: Applied Physics. – 2022. – Vol. 56, № 3, Article № 035202. https://doi.org/10.1088/1361-6463/aca340.

16. Applications of plasma-liquid systems: A review / F. Rezaei et al // Materials. – 2019. – Vol. 12, № 17, Article № 2751. https://doi.org/10.3390/ma12172751.

17. Chandana L. Atmospheric pressure non-thermal plasma jet for the degradation of methylene blue in aqueous medium / L. Chandana, P. Manoj Kumar Reddy, C. Subrahmanyam // Chemical Engineering Journal. – 2015. – Vol. 282. – P. 116-122. https://doi.org/10.1016/j.cej.2015.02.027.

18. Non-thermal atmospheric pressure plasma jet for the bacterial inactivation in an aqueous medium / L. Chandana et al // Science of the Total Environment. – 2018. – Vol. 640-641. – P. 493-500. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2018.05.342.

19. Plasma jet's shielding gas impact on bacterial inactivation / H. Jablonowski et al // Biointerphases. – 2015. – Vol. 10, № 2, № 029506. https://doi.org/10.1116/1.4916533.

20. Analysis of a pulsed discharge within single bubbles in water under synchronized conditions / K. Tachibana et al // Plasma Sources Science and Technology. – 2011. – Vol. 20, Article № 034005. https://doi.org/10.1088/0963-0252/20/3/034005.

21. Plasma bubbles: a route to sustainable chemistry / J. Hong et al // AAPPS Bulletin. – 2021. – Vol. 31, Article № 26. https://doi.org/10.1007/s43673-021-00027-y.

22. Meropoulis S. Plasma microbubbles vs gas-liquid DBD energized by low-frequency high voltage nanopulses for pollutants degradation in water: destruction mechanisms, composition of plasmaactivated water and energy assessment / S. Meropoulis, C.A. Aggelopoulos // Journal of Environmental Chemical Engineering. – 2023. – Vol. 11, № 3, Article № 109855. https://doi.org/10.1016/j.jece.2023.109855.

23. A critical review on the application of non-thermal plasma bubbles for oxidation in water treatment / P.J. Angelina Cullen et al // Chemical Engineering Journal. – 2025. – Vol. 505, Article № 159667. https://doi.org/10.1016/j.cej.2025.159667.

24. Non-thermal plasma coupled with catalyst for the degradation of water pollutants: A review / M. Russo et al // Catalysts. – 2020. – Vol. 10, № 12, Article № 1438. https://doi.org/10.3390/catal10121438.

25. Persulfate activated by non-thermal plasma for organic pollutants degradation: A review / H. Guo et al // Chemical Engineering Journal. – 2023. – Vol. 470, Article № 144094. https://doi.org/10.1016/j.cej.2023.144094.

26. Aggelopoulos C.A. А comprehensive insight on plasma-catalytic degradation of organic pollutants in water: comparison between ZnO and TiO₂ / C.A. Aggelopoulos, O. Dolinski // Chemosphere. – 2024. – Vol. 347, Article № 140667. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2023.140667.


Рецензия

Дәйектеу үшін:


Жантикеев Ұ.Е., Ыбырайымқұл Д.Т., Абильшаиков Н.Б., Әліпұлы М., Бексейтова К.С. СУДЫ ТАЗАРТУ ПРОЦЕСТЕРІНДЕГІ СУЫҚ ПЛАЗМА РЕАКТОРЛАРЫ: ҚҰРЫЛЫМДЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ, ӘСЕР ЕТУ МЕХАНИЗМДЕРІ ЖӘНЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ШЕКТЕУЛЕРІ. Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы. 2026;(3(23)):964-976. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-95

For citation:


Zhantikeyev U.Ye., Ybyraymkul D.T., Abilshaikov N.B., Alipuly M., Bexeitova K.S. COLD PLASMA REACTORS IN WATER TREATMENT PROCESSES: DESIGN FEATURES, MECHANISMS OF ACTION, AND TECHNOLOGICAL LIMITATIONS. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(3(23)):964-976. (In Russ.) https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-95

Қараулар: 12

JATS XML


ISSN 2788-7995 (Print)
ISSN 3006-0524 (Online)
X