4-санға «Автоматтандыру және ақпараттық технологиялар», «Азық-түлік инженериясы және биотехнология», сондай-ақ «Химиялық технология» бағыттары бойынша мақалалар қабылдау жабылды.

Приём статей в четвёртый номер по направлениям «Автоматизация и информационные технологии», «Пищевая инженерия и биотехнология», а также «Химическая технология» закрыт.

Submissions for the fourth issue in the fields of Automation and Information Technology, Food Engineering and Biotechnology, as well as Chemical Technology, are now closed.

Preview

Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы

Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы

Кеңейтілген іздеу

СУЫҚ ПЛАЗМАНЫҢ ТОПЫРАҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ ЖӘНЕ ЛАСТАНҒАН ТОПЫРАҚТАРДЫ РЕМЕДИАЦИЯЛАУҒА ӘСЕРІ: ШОЛУ

https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-93

Толық мәтін:

Аңдатпа

Шолуда органикалық қосылыстармен және ауыр металдармен ластанған топырақтарды ремедиациялау үшін суық (термиялық емес) плазманы қолдану жөніндегі заманауи зерттеулер жүйеленді. Плазмалық разрядтарда оттегі мен азоттың белсенді түрлерінің түзілу механизмдері, олардың кеуекті топырақ ортасында тасымалдануы және органикалық ластағыштардың тотығу деструкциясына, pH пен тотығу-тотықсыздану потенциалының өзгеруіне, сондай-ақ бейорганикалық компоненттердің химиялық формаларының трансформациясына қатысуы қарастырылды. Диэлектрлік тосқауылдық және тәждік разрядтар, тікелей және қашықтан әсер ету тәсілдері разряд параметрлерін, топырақтың ылғалдылығы мен қасиеттерін, ластағыштың табиғаты мен концентрациясын, өңдеу ұзақтығын және энергетикалық сипаттамаларды ескере отырып салыстырылды. Зертханалық зерттеулерде жекелеген органикалық ластағыштардың деструкция дәрежесі 85-99 %-ға жететіні көрсетілді, алайда бастапқы қосылыс концентрациясының төмендеуі әрқашан оның минералдану дәрежесіне сәйкес келе бермейді. Сондықтан ремедиация тиімділігін қалдық концентрация, жалпы органикалық көміртек, трансформация өнімдері және энергетикалық шығындар бойынша бағалау қажет. Ауыр металдар үшін плазмалық әсер элементтің деструкциясы немесе жойылуымен емес, негізінен оның химиялық формаларының, қозғалғыштығының, шайылғыштығының және биожетімділігінің өзгеруімен байланысты. Әсер ету тәсіліне қарай металдардың иммобилизациясы да, олардың өсімдіктерге қолжетімділігінің өзгеруі де мүмкін. Суық плазмамен өңдеудің тиімділігі белсенді бөлшектердің ену тереңдігімен және топырақ ортасының біртекті еместігімен шектелетіні анықталды. Суық плазманың беткі және жер бетіне жақын ремедиацияның интеграцияланған технологияларының құрамдас бөлігі ретінде перспективалы екені және тиімділік пен энергия тұтыну критерийлерін стандарттау қажеттілігі туралы қорытынды жасалды.

Авторлар туралы

Ұ. Е. Жантикеев
Satbayev University
Қазақстан

Ұлан Ержанұлы Жантикеев – техника ғылымдарының магистрі, инженерлік бейіндегі зертханасының аға ғылыми қызметкері

050043, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Сәтбаев к-сі, 22 



Л. Н. Сеймуханова
Satbayev University
Қазақстан

Лаура Нұрланқызы Сеймуханова – техника ғылымдарының магистрі, инженерлік бейіндегі зертханасының ғылыми қызметкері

050043, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Сәтбаев к-сі, 22 



Д. Р. Мулдаш
Satbayev University
Қазақстан

Диас Рустемұлы Мулдаш – техника ғылымдарының магистрі, инженерлік бейіндегі зертханасының ғылыми қызметкері

050043, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Сәтбаев к-сі, 22 



Ш. Т. Султахан
Satbayev University
Қазақстан

Шыңғысхан Темірханұлы Султахан – техника ғылымдарының магистрі, инженерлік бейіндегі зертханасының ғылыми қызметкері

050043, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Сәтбаев к-сі, 22 



М. Тоқтар
Satbayev University
Қазақстан

Мұрат Тоқтар – PhD, қауымдастырылған профессор, оқытушы

050043, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Сәтбаев к-сі, 22 



Әдебиет тізімі

1. Nuruzzaman M. Diffuse soil pollution from agriculture: Impacts and remediation / M. Nuruzzaman, M.M. Bahar, R. Naidu // Science of the Total Environment. – 2025. – Vol. 962. – Article № 178398. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2025.178398.

2. Effect of heavy metal pollution on soil microorganisms: Influence of soil physicochemical properties. A systematic review / C. Campillo-Cora et al // European Journal of Soil Biology. – 2024. – Vol. 124. – Article No. 103706. – https://doi.org/10.1016/j.ejsobi.2024.103706.

3. Michael-Igolima U. A systematic review on the effectiveness of remediation methods for oil contaminated soils / U. Michael-Igolima, S.J. Abbey, A.O. Ifelebuegu // Environmental Advances. – 2022. – Vol. 9, Article № 100319. https://doi.org/10.1016/j.envadv.2022.100319.

4. Aggelopoulos C.A. Recent advances of cold plasma technology for water and soil remediation: A critical review / C.A. Aggelopoulos // Chemical Engineering Journal. – 2021. – Vol. 428, Article № 131657. https://doi.org/10.1016/j.cej.2021.131657.

5. Review on remediation of organic-contaminated soil by discharge plasma: Plasma types, impact factors, plasma-assisted catalysis, and indexes for remediation / H. Guo et al // Chemical Engineering Journal. – 2022. – Vol. 436, Article № 135239. https://doi.org/10.1016/j.cej.2022.135239.

6. Highly energy-efficient degradation of antibiotics in soil: Extensive cold plasma discharges generation in soil pores driven by high voltage nanopulses / M. Hatzisymeon et al // Science of the Total Environment. – 2021. – Vol. 786, Article № 147420. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2021.147420.

7. Aggelopoulos C. Degradation of atrazine in soil by dielectric barrier discharge plasma – Potential singlet oxygen mediation / C. Aggelopoulos, D. Tataraki, G. Rassias // Chemical Engineering Journal. – 2018. – Vol. 347. – P. 68-–694. https://doi.org/10.1016/j.cej.2018.04.111.

8. Study on remediation of phenanthrene contaminated soil by pulsed dielectric barrier discharge plasma: The role of active species / R. Li et al // Chemical Engineering Journal. – 2016. – Vol. 296. – P. 132-140. https://doi.org/10.1016/j.cej.2016.03.054.

9. Aggelopoulos C. A new perspective towards in-situ cold plasma remediation of polluted sites: Direct generation of micro-discharges within contaminated medium / C. Aggelopoulos, C. Tsakiroglou // Chemosphere. – 2020. – Vol. 266, Article № 128969. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2020.128969.

10. Dielectric barrier discharge plasma used as a means for the remediation of soils contaminated by non-aqueous phase liquids / C. Aggelopoulos et al // Chemical Engineering Journal. – 2015. – Vol. 270. – P. 428-436. https://doi.org/10.1016/j.cej.2015.02.056.

11. Effects of cold plasma on volatile organic compounds in foods: fundamentals, mechanisms, and applications / J. Cheng et al // Food Chemistry. – 2025. – Vol. 503, Article № 147740. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2025.147740.

12. Optimizing cold plasma technology for pesticide and microbial safety enhancement of fresh okra (Abelmoschus esculentus) / A. Chandel et al // Journal of Stored Products Research. – 2025. – Vol. 115, Article № 102862. https://doi.org/10.1016/j.jspr.2025.102862.

13. Harnessing cold plasma for sustainable extraction of bioactive compounds: a critical review of mechanisms and applications / S.A. Banihashemi et al // Future Foods. – 2026. – Article № 100907. https://doi.org/10.1016/j.fufo.2026.100907.

14. Non-thermal plasma technology for organic contaminated soil remediation: A review / H. Zhang et al // Chemical Engineering Journal. – 2016. – Vol. 313. – P. 157-170. https://doi.org/10.1016/j.cej.2016.12.067.

15. Novel combination of high voltage nanopulses and in-soil generated plasma micro-discharges applied for the highly efficient degradation of trifluralin / M. Hatzisymeon et al // Journal of Hazardous Materials. – 2021. – Vol. 415, Article № 125646. https://doi.org/10.1016/j.jhazmat.2021.125646.

16. The effects of Plasma-Activated water on heavy metals accumulation in water spinach / C. Hou et al // Applied Sciences. – 2021. – Vol. 11, № 11, Article № 5304. https://doi.org/10.3390/app11115304.

17. Enhanced biomass and cadmium accumulation by three cadmium-tolerant plant species following cold plasma seed treatment / L. Zhao et al // Journal of Environmental Management. – 2021. – Vol. 296, Article № 113212. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2021.113212.

18. Study of plasma activated water effect on heavy metal bioaccumulation by Cannabis sativa Using Laser-Induced Breakdown Spectroscopy / L. Čechová et al // Ecotoxicology and Environmental Safety. – 2024. – Vol. 283, Article № 116807. https://doi.org/10.1016/j.ecoenv.2024.116807.

19. Transport characteristics of gas phase ozone in soil during soil remediation by pulsed discharge plasma / T.C. Wang et al // Vacuum. – 2013. – Vol. 101. – P. 86-91. https://doi.org/10.1016/j.vacuum.2013.07.020.

20. Evaluation of the Potential of Pentachlorophenol Degradation in Soil by Pulsed Corona Discharge Plasma from Soil Characteristics / T.C. Wang et al // Environmental Science & Technology. – 2010. – Vol. 44, № 8. – P. 3105-3110. https://doi.org/10.1021/es903527w.

21. Gasoline degradation and nitrogen fixation in soil by pulsed corona discharge plasma / J. Zhan et al // Science of the Total Environment. – 2019. – Vol. 661. – P. 266-275. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2019.01.183.

22. Harnessing the power of nonthermal Plasma: A breakthrough in stabilizing Thallium contaminants in soil and unveiling the mechanism / T. Huang et al // Chemical Engineering Journal. – 2024. – Vol. 486, Article № 150250. https://doi.org/10.1016/j.cej.2024.150250.

23. Remediation of ciprofloxacin-contaminated soil by nanosecond pulsed dielectric barrier discharge plasma: Influencing factors and degradation mechanisms / C.A. Aggelopoulos et al // Chemical Engineering Journal. – 2020. – Vol. 393, Article № 124768. https://doi.org/10.1016/j.cej.2020.124768.


Рецензия

Дәйектеу үшін:


Жантикеев Ұ.Е., Сеймуханова Л.Н., Мулдаш Д.Р., Султахан Ш.Т., Тоқтар М. СУЫҚ ПЛАЗМАНЫҢ ТОПЫРАҚ ҚАСИЕТТЕРІНЕ ЖӘНЕ ЛАСТАНҒАН ТОПЫРАҚТАРДЫ РЕМЕДИАЦИЯЛАУҒА ӘСЕРІ: ШОЛУ. Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы. 2026;(3(23)):935-955. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-93

For citation:


Zhantikeyev U.Ye., Seimukhanova L.N., Muldash D.R., Sultakhan Sh.T., Toktar M. IMPACT OF COLD PLASMA ON SOIL PROPERTIES AND REMEDIATION OF CONTAMINATED SOILS: A REVIEW. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(3(23)):935-955. (In Russ.) https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-93

Қараулар: 10

JATS XML


ISSN 2788-7995 (Print)
ISSN 3006-0524 (Online)
X