4-санға «Автоматтандыру және ақпараттық технологиялар», «Азық-түлік инженериясы және биотехнология», сондай-ақ «Химиялық технология» бағыттары бойынша мақалалар қабылдау жабылды.

Приём статей в четвёртый номер по направлениям «Автоматизация и информационные технологии», «Пищевая инженерия и биотехнология», а также «Химическая технология» закрыт.

Submissions for the fourth issue in the fields of Automation and Information Technology, Food Engineering and Biotechnology, as well as Chemical Technology, are now closed.

Preview

Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы

Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы

Кеңейтілген іздеу

БИДАЙ ӨСКІНДЕРІНДЕГІ СҮТҚЫШҚЫЛДЫ БАКТЕРИЯЛАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ӘЛЕУЕТІ: ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ

https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-51

Толық мәтін:

Аңдатпа

Дәстүрлі сүт өнімдері ұзақ уақыт бойы сүтқышқылды бактериялардың (СҚБ) негізгі көзі болып келді. Алайда қазіргі тағамдық биотехнологияның даму үрдістері, оның ішінде лактозасыз және функционалды тағам өнімдерін жасау, осы микроорганизмдердің балама өсімдік текті көздерін іздеу қажеттілігін туындатады. Осы әдеби шолудың мақсаты – бидай өскіндерімен ассоциацияланған сүтқышқылды бактериялар туралы заманауи ғылыми мәліметтерді жинақтау, олардың биотехнологиялық әлеуетін талдау, сондай-ақ оларды бөліп алу және молекулалық идентификациялаудың жарияланған әдістерін қарастыру. Әдеби деректерді талдау негізінде бидай ұлпаларында мекендейтін Lactobacillus, Pediococcus және Weissella туыстарына жататын эндофитті сүтқышқылды бактериялардың ерекшеліктері, сондай-ақ олардың өсімдік шикізатын ферментациялау үдерістеріндегі рөлі қарастырылды. Ғылыми жарияланымдарға сәйкес, бидай өскіндерінің ерте даму кезеңі (ұзындығы 1–3 см) эндофитті СҚБ зерттеу үшін перспективалы нысан ретінде қарастырылады, себебі бұл кезең микроорганизмдердің жоғары метаболикалық белсенділігімен және сыртқы микрофлорамен ластану деңгейінің төмен болуымен сипатталады. Әдебиеттерде сипатталған штамдардың биоактивті қосылыстарды синтездеу, антиоксиданттық және антимикробтық қасиеттер көрсету, сондай-ақ дәнді дақылдар негізіндегі өнімдердің функционалдық құндылығын арттыру қабілеттері туралы мәліметтер жинақталды. Қорытындылай келе, бидай өскіндерінен ассоциацияланған эндофитті сүтқышқылды бактерияларды жаңа буын функционалды тағам өнімдерін, биоконсервация технологияларын және жаңа өсімдік текті ашытқыларды әзірлеуде қолдану перспективалы бағыт болып табылады.

Авторлар туралы

А. Е. Татищева
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті
Қазақстан

Айсулу Ермековна Татищева – «Зооинженерия және биотехнология» кафедрасының магистранты

050010, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Абай даңғылы, 8



Ф. Ғ. Сағымбек
Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті
Қазақстан

Фатима Ғабитқызы Сағымбек – PhD, «Зооинженерия  және биотехнология» кафедрасының аға оқытушысы

050010, Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Абай даңғылы, 8



Әдебиет тізімі

1. Identification, safety assessment and probiotic potential of lactic acid bacteria isolated from wheat / W. Gao et al // Int. J. Food Microbiol. – 2025. https://doi.org/10.1016/j.ijfoodmicro.2025.111436.

2. Fermented germinated whole wheat as a functional food ingredient / L.M. Beltrán-Barrientos et al // Food Chemistry. – 2021. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2020.128756.

3. Antifungal activities of L. plantarum / A. Laitila et al // J. Appl. Microbiol. – 2002 – vol. 93, № 1. – Р. 1-9.

4. Screening and characterization of lactic acid bacteria for functional fermented products / К.Ж. Тлеуова и др. // Микробиология және вирусология. – 2026. – № 1. – С. 10-18.

5. Lactic acid bacteria in durum wheat / F. Minervini et al // Appl. Environ. Microbiol. – 2015. – vol. 81, № 19. – Р. 6736-6748. https://doi.org/10.1128/AEM.01852-15.

6. Sourdough and cereal fermentation in a whole grain diet / K. Poutanen et al // Food Microbiol. – 2009. – vol. 26, № 7. – Р. 693-699.

7. Абугалиева А.И. Биохимические изменения зерна пшеницы при проращивании / А.И. Абугалиева, Т.В. Савин // Вестник сельскохозяйственной науки Казахстана. – 2020. – № 4. – С. 52-58.

8. Sourdough lactobacilli and celiac disease / M. Gobbetti et al // Food Microbiol. – 2014. – vol. 37. – Р. 78-85.

9. Кенжебаева С.С. Особенности биохимического состава зародыша пшеницы / С.С. Кенжебаева // Пищевая технология и сервис. – 2019. – № 2. – С. 18-24.

10. Пономарева О.И. Молочнокислые бактерии в технологии производства кислых элей / О.И. Пономарева, Е.В. Борисова, И.П. Прохорчик // Вестник Международной академии холода. – 2018. – № 2. – С. 61-70.

11. Выделение молочнокислых бактерий, антагонистически активных против возбудителей порчи хлеба / А.А. Амангельди и др. // Микробиология және вирусология. – 2024. – Т. 46, № 3. – С. 306-320.

12. Садыкова Г.М. Биотехнологический потенциал молочнокислых бактерий растительного происхождения / Г.М. Садыкова, А.К. Нуртаева // Вестник КазНАИУ. – 2022. – № 2. – С. 74-81.

13. Phenotypic and genomic diversity of L. plantarum / R.J. Siezen et al // Environ. Microbiol. – 2010. – vol. 12, № 3. – Р. 758-770.

14. Молочнокислые бактерии против антибиотикорезистентных патогенов / А.Ж. Алыбаева и др. // Микробиология және вирусология. – 2021. – № 2. – С. 45-52.

15. Жумабекова Г.Б. Антиоксидантная активность пророщенного зерна пшеницы и перспективы его применения / Г.Б. Жумабекова, А.Т. Байгазиева // Исследования, результаты. – 2021. – № 3(91). – С. 118-125.

16. Moiseenko K.V. Fermentation of rice, oat, and wheat flour by pure cultures of common starter lactic acid bacteria: growth dynamics, sensory evaluation, and functional properties / K.V. Moiseenko, O.A. Glazunova, T.V. Fedorova // Foods. – 2024. – vol. 13, № 15. – Р. 2401. https://doi.org/10.3390/foods13152401.

17. Synthesis of methoxybenzoquinones by LAB during fermentation / C.G. Rizzello et al // Microb. Cell Factories. – 2013. – vol. 12, № 36. https://doi.org/10.1186/1475-2859-12-36.

18. Технология производства хлебобулочных изделий из муки тритикале с использованием закваски на основе молочнокислых бактерий / Л.Б. Умиралиева и др. // Микробиология және вирусология. – 2022. – № 1. – С. 88-95.

19. Effects of germination and fermentation on antioxidant capacity / J. Zhang et al // J. Cereal Sci. – 2022. – vol. 103. – Р. 10340. https://doi.org/10.1016/j.jcs.2021.10340.

20. Шорабаев Е.Ж. Влияние закваски на микробиологическую безопасность и качество хлебобулочных изделий / Е.Ж. Шорабаев, Е.С. Молдаханов // Микробиология және вирусология. – 2025. – № 1. – С. 112-121.


Рецензия

Дәйектеу үшін:


Татищева А.Е., Сағымбек Ф.Ғ. БИДАЙ ӨСКІНДЕРІНДЕГІ СҮТҚЫШҚЫЛДЫ БАКТЕРИЯЛАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ БИОТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ӘЛЕУЕТІ: ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ. Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы. 2026;(3(23)):518-525. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-51

For citation:


Tatisheva A., Sagymbek F. LACTIC ACID BACTERIA OF WHEAT SPROUTS AND THEIR BIOTECHNOLOGICAL POTENTIAL: A LITERATURE REVIEW. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(3(23)):518-525. (In Russ.) https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-51

Қараулар: 12

JATS XML


ISSN 2788-7995 (Print)
ISSN 3006-0524 (Online)
X