МАҚСАРЫ МАЙЫН ПРЕСТЕУ ЖӘНЕ БИОФИЛЬТРДІ ҚОЛДАНУ АРҚЫЛЫ БАСТАПҚЫ ТАЗАРТУ ПРОЦЕСІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ
https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-39
Аңдатпа
Мақалада дәнді және майлы дақылдарды қайта өңдеудің екінші өнімдерін бастапқы тазалау кезеңінде сүзгі материалы ретінде қолдану арқылы мақсары майын сүзу технологиясын жетілдіру бойынша зерттеу нәтижелері келтірілген. Қысымды реттеу механизмі бар жаңартылған шнекті престе суық сығу әдісімен алынған майды сүзу үшін зығыр талшықтарын пайдалануды қамтитын технологиялық сызба әзірленіп, сынақтан өткізілді. Зерттеу барысында мақсары майының сүзуге дейінгі және кейінгі органолептикалық, физика-химиялық және биохимиялық көрсеткіштеріне кешенді талдау жүргізілді. Май сапасын бағалау үшін қышқылдық саны, тотығу көрсеткіштері, майлы емес қоспалардың мөлшері, антиоксиданттық белсенділігі және сақтау тұрақтылығы анықталды. Зығыр талшықтарын қолдану шөгіндінің және майлы емес қоспалардың массалық үлесін 0,02%-ға дейін төмендетуге, қышқылдық санын 1,060 мг КОН/г дейін азайтуға, антиоксиданттық белсенділікті 42,65%-ға арттыруға және майдың сақтау мерзімін 12 айға дейін ұлғайтуға мүмкіндік беретіні анықталды. Ұсынылған технология сүзу тиімділігін арттырып, өнімнің тұтынушылық қасиеттерін жақсартуға мүмкіндік береді. Жұмыс нәтижелері ҚР патенттерімен расталып, өндірістік жағдайда енгізілді. Сонымен қатар, сүзгі материалы ретінде зығыр талшықтарын пайдалану қосымша химиялық реагенттерді қажет етпейтін экологиялық қауіпсіз және экономикалық тұрғыдан тиімді технологиялық шешім екендігі дәлелденді.
Тірек сөздер
Авторлар туралы
М. Т. МурсалыковаҚазақстан
Майгуль Тауржановна Мурсалыкова – PhD
071412, Қазақстан Республикасы, Семей қ., Глинки көшесі, 20 А
М. М. Какимов
Қазақстан
Мухтарбек Муханович Какимов – техника ғылымдарының кандидаты, профессор, «Азық-түлік
өнімдерінің өндірісі» білім беру бағдарламасы тобының жетекшісі
010000, Қазақстан Республикасы, Астана қаласы, Жеңіс даңғылы, 62
Б. М. Искаков
Қазақстан
Бауржан Мырзабекович Искаков – PhD докторы, «Тамақ және қайта өңдеу өндірістерінің технологиясы» кафедрасының аға оқытушысы
010000, Қазақстан Республикасы, Астана қаласы, Жеңіс даңғылы, 62
А. М. Шуленова
Қазақстан
Асем Манарбековна Шуленова – «Тамақ өнімдерінің технологиясы» білім беру бағдарламасынын докторанты
010000, Қазақстан Республикасы, Астана қаласы, Жеңіс даңғылы, 62
А. Д. Үсенова
Қазақстан
Айдана Дәулетқызы Үсенова – «Тамақ өнімдерінің технологиясы» білім беру бағдарламасынын докторанты
010000, Қазақстан Республикасы, Астана қаласы, Жеңіс даңғылы, 62
Әдебиет тізімі
1. Ganesan K. Impact of consumption and cooking manners of vegetable oils on cardiovascular diseases-A critical review / K. Ganesan, K. Sukalingam, B. Xu // Trends in Food Science & Technology. – 2018. – Т. 71. – Р. 132-154.
2. Replacing saturated fat with walnuts or vegetable oils improves central blood pressure and serum lipids in adults at risk for cardiovascular disease: a randomized controlled feeding trial / A.M. Tindall et al //Journal of the American Heart Association. – 2019. – Т. 8, № 9. – Р. e011512.
3. Awogbemi O. Comparative study of properties and fatty acid composition of some neat vegetable oils and waste cooking oils / O. Awogbemi, E.I. Onuh, F.L. Inambao // International Journal of Low-Carbon Technologies. – 2019. – Т. 14, № 3. – Р. 417-425.
4. Ghouila Z. Vegetable oils and fats: Extraction, composition and applications / Z. Ghouila, M. Sehailia, S. Chemat // Plant Based «Green Chemistry 2.0» Moving from Evolutionary to Revolutionary. – 2019. – Р. 339-375.
5. Chew S.C. Refining of edible oils / S.C. Chew, K.L. Nyam // Lipids and edible oils. – Academic Press, 2020. – Р. 213-241.
6. Choriyorovna E.N. Effective technology for cleaning mechanical compounds in vegetable oils / E.N. Choriyorovna, A.A. Normuminovich, N.U.U. Kizi // Austrian Journal of Technical and Natural Sciences. – 2022. – № 1-2. – Р. 13-17.
7. Пайдалы модельге патент № 7977. Май сығуға арналған шнекті пресс / Мурсалыкова М.Т., Какимов М.М., Касенов А.Л., Искаков Б.М. 21.04.2023 ж.
8. Өнертабысқа патент № 36262. Өсімдік майларын механикалық механикалық қоспалардан терең тазартуға арналған центрифуга / Искаков Б.М., Какимов М.М., Тохтаров Ж.Х., Мурсалыкова М.Т., Сатаева Ж.И. 15.09.2023 ж.
9. МемСТ 18848-2019. Өсімдік майлары. Органолептикалық және физико-химиялық көрсеткіштерді анықтау. – Введ. 2002-06-01. – М.: Межгосстандарт Россия: Изд-во стандартов, 2019. – IV, 18 с: ил.
10. МемСТ 5481-2014. Тұнба мен майсыз қоспалардың массалық үлесін анықтау. – Введ. 2016-01-01. – М.: Межгосстандарт Россия: Изд-во стандартов, 2015. – IV, 12с: ил.
11. Development of a small size processing line for production of safflower oil / M. Mursalykova et al // Journal of Food Process Engineering. – 2023. – Т. 46, № 9. – Р. e14394.
12. Improving the Technology of Primary Purification of the Safflower Oil Using Secondary Products of Processing on a Biological Basis / B. Iskakov et al // Foods. – 2023. – Т. 12, № 17. – Р. 3275.
Рецензия
Дәйектеу үшін:
Мурсалыкова М.Т., Какимов М.М., Искаков Б.М., Шуленова А.М., Үсенова А.Д. МАҚСАРЫ МАЙЫН ПРЕСТЕУ ЖӘНЕ БИОФИЛЬТРДІ ҚОЛДАНУ АРҚЫЛЫ БАСТАПҚЫ ТАЗАРТУ ПРОЦЕСІН ОҢТАЙЛАНДЫРУ. Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы. 2026;(3(23)):409-416. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-39
For citation:
Mursalykova M., Kakimov M., Iskakov B., Shulenova A., Ussenova A. OPTIMIZATION OF THE PRESSING PROCESS AND PRIMARY PURIFICATION OF SAFFLOWER OIL USING BIOFILTERS. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(3(23)):409-416. (In Kazakh) https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-39
JATS XML















