КРИПТОГРАФИЯЛЫҚ ХАТТАМА: ИНТЕРАКТИВТІ ЕМЕС НӨЛДІК ЖАРИЯ ЕТІЛГЕН ДӘЛЕЛДЕМЕЛЕРДІҢ ЕСЕПТЕУ КҮРДЕЛІЛІГІН ТАЛДАУ
https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-2
Аңдатпа
Бұл мақалада интерактивті емес нөлдік жария етілген дәлелдемелердің есептеу күрделілігін ресми тұрғыдан және асимптоталық талдау қарастырылады. Интерактивті емес нөлдік жария етілген дәлелдемелер дәлелдеушіге белгілі бір хабарламаның дұрыстығын, осы хабарламаны тексерушіге қосымша ақпараттарды жасырын дәлелдеуге мүмкіндік береді. Үйлестірілген жүйелерде жиі пайдаланылады. Зерттеуімізде интерактивті емес нөлдік жария етілген дәлелдемелердің сұлбаларының алғашқы базалық мәндер CRS модельінде қарастырылады. Есептеу күрделілігін бағалауда негізігі базалық мәндер есебінде дәлелдеу және тексеру куәгердің өлшемі, дәлелдеу көлемі және алгоритмнің уақыт күрделілігі есептелінеді. Көпмүшелік есептеу моделі арқылы алгоритмдердің тиімділігі талданады. Тексеруші алгоритм күрделілігі және дәлелденушінің есептеу күрделілігі дәлдеменеің ұзындығымен анықталады. Дәлелдемелердің асимптоталық көрсеткіштер олардың қолданбалы нәтижелерге әсері зерттеледі. Нәтижелер негізінде интерактивті емес нөлдік жария етілген дәлелдемелердің айырмашылықтары мен ұқсастықтарын талдаудың әдіснамалық негізін және жоғары есептеу өнімділігі бар криптографиялық хаттамаларды жасауды қамтамасыз етеді.
Талдау нәтижелері көрсеткендей алгоритмдердің есептеу күрделілігі куәгердің көрсеткішіне елеулі түрде тәуелдікті, ал дәлелдеудің ұзындығы тексеру алгоритмінің күрделілігін айқындайды. Бұға қоса, дәлелдеменің асимтоталық көлемдері олардың мәліметтер шығынына тигізетін ықпалы талданды. Осы алынған нәтижелер интерактивті емес нөлдік жария етілген дәлелдемелерді айырмашылықтары мен ұқсастықтарын талдау мен есептеу қолайлы криптографиялық хаттамаларды жасау үшін әдіснамалық негіз ретінде қолданылуы мүмкін.
Авторлар туралы
Н. А. МодововҚазақстан
Нурбол Алимбаевич Модовов – Ақпараттық қауіпсіздік жүйелері білім беру бағдарламасының 1 курс докторанты, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің Алматы
050040, Қазақстан, Алматы қ., әл-Фараби даңғылы, 71
Н. О. Мекебаев
Қазақстан
Нурбапа Отанович Мекебаев – PhD, Информатика кафедрасының қауымдастырылған профессоры
050040, Қазақстан, Алматы қ., әл-Фараби даңғылы, 71
050000, Қазақстан, Алматы қ., Гоголь көшесі, 114
А. Б. Тлеубаева
Қазақстан
Аксауле Болатовна Тлеубаева – магистр
71412, Қазақстан, Семей қ., Глинка көшесі 20 А
Ө. М. Белғожа
Қазақстан
Өркен Мұратханұлы Белғожа – магистр, Информатика кафедрасының оқытушысы
050000, Қазақстан, Алматы қ., Гоголь көшесі, 114
I. А. Садықжан
Қазақстан
Інжу Айдарқызы Сыдықжан – магистр
050000, Қазақстан, Алматы қ., Гоголь көшесі, 114
Әдебиет тізімі
1. How to Prove All NP Statements in Zero-Knowledge and a Methodology of Cryptographic Protocol Design – Oded Goldreich, Silvio Micali & Avi Wigderson. Advances in Cryptology. – CRYPTO’86, Lecture Notes in Computer Science. – 1987. – Vol. 263. – Р. 171-185. https://doi.org/10.1007/3-540-47721-7_11.
2. Fiat A. How to Prove Yourself: Practical Solutions to Identification and Signature Problems / A. Fiat, A. Shamir // Advances in Cryptology - CRYPTO’86, LNCS 263, Springer. – 1987. https://doi.org/10.1007/3-540-47721-7_12.
3. Goldwasser S. The Knowledge Complexity of Interactive Proof Systems / S. Goldwasser, S. Micali, C. Rackoff // SIAM Journal on Computing. – 1989. – № 18(1). https://doi.org/10.1137/0218012.
4. Manuel B. Non-Interactive Zero-Knowledge and Its Applications / В. Manuel, P. Feldman, S. Micali // STOC ’88, ACM. – 1988. https://doi.org/10.1145/62212.62222.
5. Bellare M. Random Oracles Are Practical: A Paradigm for Designing Efficient Protocols / M. Bellare, P. Rogaway // ACM CCS. – 1993. https://doi.org/10.1145/168588.168596.
6. Groth J. On the Size of Pairing-Based Non-interactive Arguments. Advances in Cryptology / J. Groth // EUROCRYPT. – 2016, LNCS 9665. https://doi.org/10.1007/978-3-662-49896-5_11.
7. Scalable, Transparent, and Post-Quantum Secure Computational Integrity / E. Ben-Sasson et al // IACR Cryptology ePrint Archive. – 2018. https://eprint.iacr.org/2018/046.
8. Bulletproofs: Short Proofs for Confidential Transactions and More / Benedikt Bünz et al // IEEE Symposium on Security and Privacy. – 2018. https://doi.org/10.1109/SP.2018.00020.
9. Quadratic Span Programs and Succinct NIZKs without PCPs / R. Gennaro et al // Advances in Cryptology – EUROCRYPT. – 2013. https://doi.org/10.1007/978-3-642-38348-9_35.
10. Micali S. Computationally Sound Proofs / S. Micali // SIAM Journal on Computing. – 2000. – № 30(4). https://doi.org/10.1137/S0097539795284959.
11. From Extractable Collision Resistance to Succinct Non-Interactive Arguments of Knowledge / N. Bitansky et al // ITCS. – 2012. https://doi.org/10.1145/2090236.2090263.
12. Succinct Non-Interactive Arguments / A. Chiesa et al // IACR Cryptology ePrint Archive. – 2012. https://doi.org/10.1007/978-3-642-40041-4_9.
13. Adaptive Security for Interactive Proofs / R. Canetti et al // TCC. – 2002. https://doi.org/10.1007/978-3-642-40041-4_9.
14. Katz J. Introduction to Modern Cryptography / J. Katz, Y. Lindell // Chapman and Hall/CRC. – 2014. https://doi.org/10.1201/9781351133036.
15. Boneh D. A Graduate Course in Applied Cryptography / D. Boneh, V. Shoup // Draft textbook. – 2020. https://crypto.stanford.edu/~dabo/cryptobook/BonehShoup_0_6.pdf.
Рецензия
Дәйектеу үшін:
Модовов Н.А., Мекебаев Н.О., Тлеубаева А.Б., Белғожа Ө.М., Садықжан I.А. КРИПТОГРАФИЯЛЫҚ ХАТТАМА: ИНТЕРАКТИВТІ ЕМЕС НӨЛДІК ЖАРИЯ ЕТІЛГЕН ДӘЛЕЛДЕМЕЛЕРДІҢ ЕСЕПТЕУ КҮРДЕЛІЛІГІН ТАЛДАУ. Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы. 2026;(3(23)):15-22. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-2
For citation:
Modovov N., Mekebayev N., Tleubayeva A., Belgozha O., Sydykzhan I. КРИПТОГРАФИЯЛЫҚ ХАТТАМА: ИНТЕРАКТИВТІ ЕМЕС НӨЛДІК ЖАРИЯ ЕТІЛГЕН ДӘЛЕЛДЕМЕЛЕРДІҢ ЕСЕПТЕУ КҮРДЕЛІЛІГІН ТАЛДАУ. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(3(23)):15-22. (In Kazakh) https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-2
JATS XML















