ДЕТОНАЦИЯЛЫҚ ӘДІСПЕН АЛЫНҒАН ТАБИҒИ МАТЕРИАЛДАРДАН ЖАСАЛҒАН ЖАБЫНДАРДЫҢ ЖЫЛУЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ГОЛОГРАФИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУ
https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-73
Аңдатпа
Табиғи материалдардан жасалған жабындары бар салқындату жүйесінің шекті жылулық жүктемелері тотықтырғыш артығының коэффициентіне, жылу құралының сипаттамалары мен материал қасиеттеріне байланысты зерттелді. Зерттеулер бет балқуымен және онсыз жұмыс істейтін материалдарға (туф, мрамор) маңызды. Жылу құралы мен ұнтақты жалату шарттары таңдалды, жылу құралын қоректендірудің ығыстыру схемасы және эксперимент жүргізу шарттары әзірленді. Жабындардың деформациясы мен бұзылу үдерістері голография әдісімен қарастырылды. Детонациялық ағын алауының құрылымы тіркелді; кедергідегі тотықтырғыш артығының коэффициенті бірден аз, жанармайдың кейінгі жануы орын алды, бөлшектерді шашырату үдерісі 6 есеге дейін қарқындалды. Жабын бетіндегі меншікті жылулық ағындар сопло кесігінен 4×10⁻² м қашықтықта ағын осі бойынша (5÷12) МВт/м² құрады. Бұзылудың алдын алатын жоғары температуралы детонациялық ағындардан қорғайтын экрандар жасалды. Тең деформациялардың интерференциялық сызықтары туф пен мрамор жабындарының әртүрлі ауытқуларын диагностикалады. Шекті жылулық ағын 1,2×10⁶ Вт/м² кезінде 2,2 с ішінде өлшемі 2,5×10⁻³ м каверна пайда болған жабынның бұзылуы көрсетілді. Голографиялық зерттеулер жабынның ықтимал деградация үдерісін модельдейді және оның қызмет мерзімін болжайды.
Авторлар туралы
А. А. ГенбачҚазақстан
Александр Алексеевич Генбач – т.ғ.д., проф. каф. «Жылу энергетикасы және физика»
050013, Қaзaқcтaн Pecпyбликacы, Aлмaты қaлacы, Байтурсынұлы көшесі 126/1
Мүдделер қақтығысы:
Авторы заявляют об отсутствии конфликта интересов
Д. Ю. Бондарцев
Қазақстан
Давид Юрьевич Бондарцев – PhD, проф. каф. «Жылу энергетикасы және физика»
050013, Қaзaқcтaн Pecпyбликacы, Aлмaты қaлacы, Байтурсынұлы көшесі 126/1
Мүдделер қақтығысы:
Авторы заявляют об отсутствии конфликта интересов
М. Д. Ерболатов
Қазақстан
Маулен Дүйсенбекұлы Ерболатов – PhD докторанты каф. «Жылу энергетикасы және физика»
050013, Қaзaқcтaн Pecпyбликacы, Aлмaты қaлacы, Байтурсынұлы көшесі 126/1
Мүдделер қақтығысы:
Авторы заявляют об отсутствии конфликта интересов
Әдебиет тізімі
1. Experimental studies of natural material-based coatings for thermal protection of metallic surfaces / А.А. Genbach et al // Journal of Materials Science: Materials in Engineering. – 2025. – Vol. 20. – P. 46. https://doi.org/10.1186/s40712-025-00252-5.
2. Boiling crisis in porous structures / А.А. Genbach et al // Energy. – 2022. – Vol. 259. – P. 125076. https://doi.org/10.1016/j.energy.2022.125076.
3. Genbach А.А. Limiting thermal state of capillary-porous power-plant components / А.А. Genbach, D.Y. Bondartsev // Russian Engineering Research. – 2020. – Vol. 40. – Р. 384-389. https://doi.org/10.3103/S1068798X20050093.
4. Polyaev V.M. Boiling of a liquid on surfaces with porous coatings / V.M. Polyaev, B.V. Kichatov // Journal of Engineering Physics and Thermophysics. – 2000. – Vol. 73. – Р. 253-258. https://doi.org/10.1007/BF02681726.
5. Zhang J.X. Thermomechanical fatigue mechanism in a modern single crystal nickel base superalloy TMS-82 / J.X. Zhang, H. Harada, Y. Ro // Acta Materialia. – 2008. – Vol. 56. – Р. 2975-2987. https://doi.org/10.1016/j.actamat.2008.02.035.
6. Shajari Y. Investigation on mechanical properties of nickel open cell metal foam after heat treatment / Y. Shajari, L. Nikzad, M. Razavi // Scientific Reports. – 2023. – Vol. 13. – P. 16569. https://doi.org/10.1038/s41598-023-42857-w.
7. Sharifzadeh A.M. Experimental investigation of pool boiling heat transfer enhancement using electrodeposited open-cell metal foam / A.M. Sharifzadeh, H. Moghadasi, H. Saffari // International Journal of Thermal Sciences. – 2022. – Vol. 176. – P. 107536. https://doi.org/10.1016/j.ijthermalsci.2022.107536.
8. Liu B. Advances on strategies for searching for next generation thermal barrier coating materials / B. Liu, Y. Liu, C. Zhu // Journal of Materials Science & Technology. – 2019. – Vol. 35. – Р. 833-851. https://doi.org/10.1016/j.jmst.2018.11.016.
9. Esmaeilkhanian A.H. Thermal barrier coating with improved durability: An overview of doped, nanostructured, multilayered, and gradient-structured zirconia-based thermal barrier coatings / A.H. Esmaeilkhanian // Materials Today Communications. – 2023. – Vol. 37. – P. 107514. https://doi.org/10.1016/j.mtcomm.2023.107514.
10. Rajendran R. Gas turbine coatings – An overview / R. Rajendran // Engineering Failure Analysis. – 2012. – Vol. 26. – Р. 355-369. https://doi.org/10.1016/j.engfailanal.2012.07.007.
11. Clarke D.R. Thermal barrier coating materials / D.R. Clarke, S.R. Phillpot // Materials Today. – 2005. – Vol. 8. – Р. 22-29. https://doi.org/10.1016/S1369-7021(05)70934-2.
12. Vaßen R. A Perspective on Thermally Sprayed Thermal Barrier Coatings: Current Status and Trends / R. Vaßen, E. Bakan, D.E. Mack // Journal of Thermal Spray Technology. – 2022. – Vol. 31. – Р. 685-698. https://doi.org/10.1007/s11666-022-01330-2.
Рецензия
Дәйектеу үшін:
Генбач А.А., Бондарцев Д.Ю., Ерболатов М.Д. ДЕТОНАЦИЯЛЫҚ ӘДІСПЕН АЛЫНҒАН ТАБИҒИ МАТЕРИАЛДАРДАН ЖАСАЛҒАН ЖАБЫНДАРДЫҢ ЖЫЛУЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ГОЛОГРАФИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУ. Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы. 2026;(3(23)):732-741. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-73
For citation:
Genbach A.A., Bondartsev D.Yu., Yerbolatov M.D. HOLOGRAPHIC INVESTIGATION OF THERMAL STABILITY OF COATINGS FROM NATURAL MATERIALS PRODUCED BY THE DETONATION METHOD. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(3(23)):732-741. (In Russ.) https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-73
JATS XML















