Pd/ℽ-Al2O3 ЖӘНЕ Pd/ SiO2 КАТАЛИЗАТОРЫ ҚАТЫСЫНДА Қ-БҰТАННЫҢ ТӨМЕНГІ ОЛЕФИНДЕРГЕ АЙНАЛУЫН ЗЕРТТЕУ

Мақалада н-бутанның палладийді тасымалдағышқа отырғызылған катализаторларында 400-600 оС температура аралығында, стационарлық жағдайда, атмосфералық қысымда, газдың көлемдік жылдамдығы 250 сағат–1 н-бутанның өзгерісі келтірілген. Катализаторларды тасымалдағыштың ылғал сыйымдығы негізінде сіңіру әдісімен даярланды, палладий концентрациясы 1 мен 3%, тасымалдағыш ретінде γ-Al2O3 және SiO2 (силикагель) алынды. Катализаторлар эксперимент алдында реакторда сутекпен тотықсыздандырылды. Н-бутан дегидрлеуімен бірге крекинг, изомерлену, ыдырау реакциялары жүреді, бұл түзілген олефиндермен (этилен, пропилен, бутен-1, цис- және транс-бутены-2) мен алкандармен (метан, этан, пропан, изобутан) дәлелденеді. Н-бутан изобутанға изомерледі, ал басқа реакциялардың көлемі аз. Контакт газдың құрамындағы анықталған сутектің көлемі дегидрлеу мен ыдырау өнімдеріне эквивалентті. Реакция өнімдерінің құрамында конденсацияланбаған сұйық пентан мен ароматты қосылыстардың ізі табылады. Катализаторлардың меншікті беті БЭТ әдісімен анықталып, СЭМ-ЭДС арқылы бетінің химиялық құрамы анықталды.

1. Hu Z.P. State of the art catalysts for direct dehydrogenation of propane to propylene / Yang D., Wang Z., Yuan Z.Y. // Chinese Journal of Catalysis. – 2019. – Vol. 40, № 9. – P. 1233-1254. https://doi.org/10.1016/S1872-2067(19)63360-7.

2. Catalyst development and design in propane dehydrogenation / Li Q. et al // Chemical Research in Chinese Universities. – 2026. – Vol. 42, № 1. – P. 1-20. https://doi.org/10.1007/s40242-026-5294-y.

3. Global olefins market report // Data Bridge Market Research. – 2026. https://www.databridgemarketresearch.com/ru/reports/global-olefins-market (дата обращения: 12.02.2026).

4. He Z. Design of supported metal catalysts and systems for propane dehydrogenation / Yang J., Liu L. // JACS Au. – 2024. – Vol. 4. – P. 4084-4109. https://doi.org/10.1021/jacsau.4c00730.

5. Liu S. Metal-based catalysts for the non-oxidative dehydrogenation of light alkanes to light olefins / B. Zhang, G. Liu // Reaction Chemistry & Engineering. – 2021. – Vol. 6. – P. 9-26. https://doi.org/10.1039/D0RE00381F.

6. Rodríguez L. Dehydrogenation of n-butane over Pd–Ga/Al₂O₃ catalysts / Romero D. et al // Applied Catalysis A: General. – 2010. – Vol. 373, № 1-2. – P. 66-70. https://doi.org/10.1016/j.apcata.2009.10.040.

7. Structural evolution of an intermetallic Pd–Zn catalyst selective for propane dehydrogenation / Childers D.J. et al // Physical Chemistry Chemical Physics. – 2015. – Vol. 17. – P. 28144-28153. https://doi.org/10.1039/C5CP00222B.

8. Pd-In intermetallic alloy nanoparticles: highly selective ethane dehydrogenation catalysts / E.C. Wegener et al // Catalysis Science & Technology. – 2016. – Vol. 6. – P. 6965-6976. https://doi.org/10.1039/C6CY00491A.

9. Promotion of Pd nanoparticles by Fe and formation of a Pd₃Fe intermetallic alloy for propane dehydrogenation / C. Yang et al // Catalysis Today. – 2019. – Vol. 323. – P. 123-128. https://doi.org/10.1016/j.cattod.2018.07.043.

10. Sajad M. Direct dehydrogenation of propane over Pd nanoparticles encapsulated within IPC zeolites with tunable pore sizes / M. Sajad et al // Applied Materials Today. – 2022. – Vol. 29. – Art. 101644. https://doi.org/10.1016/j.apmt.2022.101644.

11. Bimetallic clusters confined inside silicalite-1 for stable propane dehydrogenation / X.E. Wei et al // Nano Research. – 2023. – Vol. 16. – P. 10881-10889. https://doi.org/10.1007/s12274-023- 6052-9.