LaSrCuVMnO7.5 ҚҰРАМДЫ ҚОСЫЛЫСТЫҢ ТЕРМОДИНАМИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ЭЛЕКТРФИЗИКАЛЫҚ СИПАТТАМАЛАРЫН ЗЕРТТЕУ
https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-79
Аңдатпа
Мақалада LaSrCuVMnO7.5 құрамды қосылысының термодинамикалық және электрфизикалық сипаттамаларын зерттеу нәтижелері ұсынылған.
LaSrCuVMnO7.5 құрамды қосылысы жылу сыйымдылығының температураға тәуелділігі ИТ-С-400 сериялық калориметрінде 298.15-673 К температуралар аралығында зерттелді. Жылу сыйымдылықтың температураға тәуелділігін сипаттайтын полином теңдеулері фазалық ауытқуларды ескере отырып анықталды. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей қосылыс 373 және 523 К температураларда, мүмкін II-текті ауысуға жататын λ-тәрізді әсерлер байқалады. Иондық инкременттер негізінде стандартты энтропиясы анықталып, әрі қарай зерттеліп отырған қосылыстың термодинамикалық функцияларының температураға тәуелділіктері H°(T) – H°(298,15), S°(T), Ф**(Т) жылу сыйымдылық теңдеулері көмегімен анықталды.
Электрфизикалық сипаттамалардың (диэлектрлік өтімділік пен электрліккедергі) температураға тәуелділіктерін зерттеу LaSrCuVMnO7.5 құрамды қосылысының электрсыйымдылығын LCR (Тайвань) сериялық құрылғысында 1, 5 және 10 кГц жұмыс жиіліктерінде, құрғақ ауада үздіксіз, әрбір бекітілген температурада белгілі бір уақыт ұстай отырып, термостаттық режимде өлшеу арқылы жүргізілді. Жоғары температура аймағында (шамамен 413 К және одан жоғары) электрлік сипаттамалардың күрт өзгеруі тіркелді, бұл фазалық ауысудың бар екендігін көрсетуі мүмкін, сондай-ақ өткізгіштік механизмдерінің және поляризациялық процестердің өзгеруімен қатар жүреді.
Зерттеу барысында қол жеткізілген деректер жиынтығы LaSrCuVMnO7.5 қосылысының теродинамикалық қасиеттерін болжауға арналған модельдеудің бастапқы негізін қалыптастырып, сондай-ақ қосылыстың зертханалық тәжірибелік үлгісін құжаттауға қажет маңызды ақпараттық база ретінде қызмет етеді.
Тірек сөздер
Авторлар туралы
Б. К. ҚасеновҚазақстан
Болат Қоңырұлы Қасенов– химия ғылымдарының докторы, профессор, термохимиялық процестер зертханасының меңгерушісі болған
100009, Қазақстан, Қарағанды қ., Ермеков көшесі, 63
Ш. Б. Касенова
Қазақстан
Шұға Болатқызы Қасенова – химия ғылымдарының докторы, профессор, термохимиялық процестер зертханасының меңгерушісі
100009, Қазақстан, Қарағанды қ., Ермеков көшесі, 63
Ж. И. Сағынтаева
Қазақстан
Жеңісгүл Иманғалиқызы Сағынтаева – химия ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор, термохимиялық процестер зертханасының жетекші ғылыми қызметкері
100009, Қазақстан, Қарағанды қ., Ермеков көшесі, 63
Е. Е. Қуанышбеков
Қазақстан
Ерболат Ермекұлы Қуанышбеков – техника ғылымдарының магистрі термохимиялық процестер зертханасының ғылыми қызметкері
100009, Қазақстан, Қарағанды қ., Ермеков көшесі, 63
М. А. Исабаева
Қазақстан
Манар Амангелдіқызы Исабаева – химия ғылымдарының кандидаты, химия және химиялық технология кафедрасыны профессоры
140008, Қазақстан Республикасы, Павлодар қ., Ломов көшесі, 64
Әдебиет тізімі
1. Calorimetric investigation of ternary oxides in the CuO-V2O5 system / P.M. Аiswarya et al // Journal of Thermal Analysis and Calorimetry. – 2025. – Vol.150, № 7. – P. 16307-16323. https://doi.org/10.1007/s10973-025-14727-2.
2. Thermodynamic analysis of magnetocaloric properties of ferromagnet undergoing structural phase transition near Curie temperature / Victor A. L’vov et al // Scientific Reports. – 2025. – 15. – Р. 31002 8. https://doi.org/10.1038/s41598-025-15896-8.
3. Thermodynamic properties of MnV2O6 and Mn2V2O7 at high temperatures / Zhuoyang Li et al // Journal of Alloys and Compounds. – 2024. – Vol. 1005. – P. 175937. https://doi.org/10.1016/j.jallcom.2024.175937.
4. Millis A.J. Lattice effects in manganites / A.J. Millis //Nature. – 1998 – Vol. 392. – P. 147-150. 5. Specific heat studies on the charge and magnetic ordering in manganites / H.D. Yang et al // Phys. В: Сondensed Matter. – 2003. – Vol. 329-333, Part 2. – P. 801-802. https://doi.org/10.1016/S0921-4526(02)02562-0.
5. Zhang Y. Thermodynamics of perovskite oxides / Y. Zhang, W. Chen // Progress in Materials Science. – 2018. – Vol. 98. – P. 1-67. https://doi.org/10.1016/j.pmatsci.2018.05.003.
6. Вест А. Химия твердого тела. – М.: Мир, 1988. – Ч. 1. – 588 с.
7. Техническое описание и инструкции по эксплуатации ИТ-С-400. – Актюбинск. Актюбинский завод «Эталон», 1986. – 48 с.
8. Теплофизические измерения и приборы / Е.С. Платунов и др. – Л.: Машиностроение, 1986. – 256 с.
9. Бодряков В.Ю. Корреляционные характеристики температурного коэффициента объемного расширения и теплоемкости корунда/ В.Ю. Бодряков // Стекло и керамика. – 2015. – № 2. – С. 30.
10. Окадзаки К. Технология керамических диэлектриков / К. Окадзаки. – М.: Энергия, 1976. – 327 с.
11. Руководство по эксплуатации. Измеритель RLC (LCR-781). – М.: ЗАО «ПриСТ», 2012. – С. 3.
12. Thermodynamic and Electrophysics of New LaCaCuZnMnO6 Copper – Zinc Manganite of Lanthanum and Calcium / B.K. Kasenov et al // High Temperature. – 2022. – Vol. 60, № 4. – P. 474-478. https://doi.org/10.1134/S0018151X22020225.
13. Фесенко Е.Г. Семейство перовскита и сегнетоэлектричество / Е.Г. Фесенко. – М.: Атомиздат, 1972. – 248 с.
14. Shannon R.D. Revised effective ionic radii and systematic studies of interatomic distances in halides and chalcogenides / R.D. Shannon // Acta Crystallographica Section A. – 1976. – Vol. 32(5). – Р. 751-767. https://doi.org/10.1107/s0567739476001551.
15. Database of Ionic Radii http://abulafia.mt.ic.ac.uk›shannon/
16. Кумок В.Н. Проблема согласования методов оценки термодинамических характеристик / В.Н. Кумок // В сб.: Прямые и обратные задачи химической термодинамики. – Новосибирск: Наука, 1987. – С. 108.
17. Exploring the interplay of lattice distortion, magnetic ordering, and dielectric behavior in Dy2NiFeO6-δ synthesized via solution chemistry / S. Punj et al // Scientific Reports, 2026. – Vol.16. – P. 9709. https://doi.org/10.1038/s41598-026-38284-2.
Рецензия
Дәйектеу үшін:
Қасенов Б.К., Касенова Ш.Б., Сағынтаева Ж.И., Қуанышбеков Е.Е., Исабаева М.А. LaSrCuVMnO7.5 ҚҰРАМДЫ ҚОСЫЛЫСТЫҢ ТЕРМОДИНАМИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ЭЛЕКТРФИЗИКАЛЫҚ СИПАТТАМАЛАРЫН ЗЕРТТЕУ. Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы. 2026;(3(23)):785-796. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-79
For citation:
Kasenov B.K., Kasenova Sh.B., Sagintaeva Zh.I., Kuanyshbekov E.E., Isabaeva M.A. INVESTIGATION OF THE THERMODYNAMIC AND ELECTROPHYSICAL CHARACTERISTICS OF THE COMPOUND LaSrCuVMnO7.5. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(3(23)):785-796. (In Kazakh) https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-79
JATS XML















