СЫЗЫҚТЫ БАСҚАРУ ЖҮЙЕЛЕРІНІҢ АПЕРИОДТЫ РОБУСТТЫ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ТАЛДАУҒА АРНАЛҒАН ГРАДИЕНТТІК ЖЫЛДАМДЫҚ ӘДІСІ
https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-1
Аңдатпа
Бұл жұмыста параметрлік белгісіздік жағдайында сызықты басқару жүйелерінің апериодты робусты тұрақтылығын талдауға арналған градиенттік жылдамдық әдісі ұсынылған. Ұсынылған тәсіл Ляпунов тұрақтылық теориясын кеңейтіп, күй векторының жылдамдық сипаттамаларын ескеруге мүмкіндік береді. Бұл жүйе динамикасын неғұрлым дәл сипаттауға жағдай жасайды.
Классикалық матрицалық Ляпунов әдістері мен сызықтық матрицалық теңсіздіктерге негізделген тәсілдерден айырмашылығы, ұсынылған әдіс тұрақтылық шарттарын векторлық Ляпунов функциялары негізінде алынған айқын аналитикалық теңсіздіктер түрінде береді.
Алынған нәтижелер параметрлердің рұқсат етілген аймақтарын анықтауға мүмкіндік береді, бұл күй траекторияларының тербеліссіз және артық реттелусіз монотонды түрде жинақталуын қамтамасыз етеді.
Ұсынылған әдіс робусты басқару жүйелерін жобалауда тиімді қолданылуы мүмкін және Ляпуновтың тікелей әдісінің геометриялық түсіндірмесін кеңейтеді.
Авторлар туралы
М. Ә. БейсенбиҚазақстан
Мамырбек Әукебайұлы Бейсенби – техника ғылымдарының докторы, профессор, «Жүйелік талдау және басқару» кафедрасы
010008, Қазақстан Республикасы, Астана қ., Сәтбаев к-сі, 2
А. Ә. Әуелбаева
Қазақстан
Акерке Әділханқызы Әуелбаева – «Автоматтандыру және басқару» білім беру бағдарламасы бойынша докторант PhD, «Жүйелік талдау және басқару» кафедрасы; Зияткерлік жүйелер жоғары мектебінің оқытушысы
010008, Қазақстан Республикасы, Астана қ., Сәтбаев к-сі, 2
010000, Қазақстан Республикасы, Астана, Мәңгілік Ел даңғылы. C1
В. В. Никулин
АҚШ
Владимир Владимирович Никулин – PhD, профессор
Бингемтон, Нью-Йорк, 13902, Америка Құрама Штаттары
С. Ш. Бейсембина
Қазақстан
Салтанат Шамшиевна Бейсембина – академиялық істер жөніндегі тіркеуші және бас директор
010000, Қазақстан Республикасы, Астана қ., Қабанбай батыр даңғылы, 53
Әдебиет тізімі
1. Klapp S.H.L. Introduction to focus issue: Control of self-organizing nonlinear systems / S.H.L. Klapp, A. Zakharova, I. Schneider // Chaos: An Interdisciplinary Journal of Nonlinear Science. – 2024. – Vol. 34, № 1. – Art. 010402. https://doi.org/10.1063/5.0195548.
2. Novel robust stability criteria for Lur’e systems with time-varying delay / W. Wang et al // Mathematics. – 2024. – Vol. 12, № 4. – Art. 583. https://doi.org/10.3390/math12040583.
3. Zhou X.-Z. Robust stability analysis for uncertain systems with time-varying delay via variable augmentation approach / X.-Z. Zhou, J. An, Y. He // International Journal of Robust and Nonlinear Control. – 2024. – Vol. 34, № 9. – P. 5590-5604. https://doi.org/10.1002/rnc.7535.
4. Bernstein D.S. Robust stability and performance analysis for state-space systems via quadratic Lyapunov bounds / D.S. Bernstein, W.M. Haddad // SIAM Journal on Matrix Analysis and Applications. – 1990. – Vol. 11, № 2. – P. 239-271.
5. Khalil H.K. Nonlinear Systems / H.K. Khalil. – 3rd ed. – Upper Saddle River: Prentice Hall, 2002. – 750 p.
6. Skogestad S. Multivariable Feedback Control: Analysis and Design / S. Skogestad, I. Postlethwaite. – 2nd ed. – Chichester: John Wiley & Sons, 2005. – 592 p.
7. Seuret A. Stability of linear systems with time-varying delays using Bessel-Legendre inequalities / A. Seuret, F. Gouaisbaut // IEEE Transactions on Automatic Control. – 2018. – Vol. 63, № 1. – P. 225-232. https://doi.org/10.1109/TAC.2017.2724509.
8. Overview of recent advances in stability of linear systems with time-varying delays / X.M. Zhang et al // IET Control Theory & Applications. – 2019. – Vol. 13, № 1. – P. 1-16. https://doi.org/10.1049/iet-cta.2018.5003.
9. Park J.M. Finite-interval quadratic polynomial inequalities and their application to time-delay systems / J.M. Park, P.G. Park // Journal of the Franklin Institute. – 2020. – Vol. 357. – P. 4316-4327. https://doi.org/10.1016/j.jfranklin.2020.02.021.
10. Tian Y. Stability and stabilisation for time-varying delay systems based on flexible augmented Lyapunov–Krasovskii functional / Y. Tian, Z. Wang, C. Wang // International Journal of Control. – 2024. – Vol. 97, № 4. – P. 714-727. https://doi.org/10.1080/00207179.2023.2183456.
11. Zeng H.B. Hierarchical stability conditions of systems with time-varying delay / H.B. Zeng, Z.L. Zhai, W. Wang // Applied Mathematics and Computation. – 2021. – Vol. 404. – Art. 126226. https://doi.org/10.1016/j.amc.2021.126226.
12. Xue H. Robust stability of switched interconnected systems with multiple time delays and switching uncertainties / H. Xue, X. Yang // AIMS Mathematics. – 2025. – Vol. 10, № 8. – P. 18356-18380.
13. Leader-to-formation stability of multi-agent systems: An adaptive optimal control approach / W. Gao et al // IEEE Transactions on Automatic Control. – 2018. – Vol. 63, № 10. – P. 3581-587. https://doi.org/10.1109/TAC.2018.2798807.
14. A new approach for synthesis of the control system by gradient-velocity method of Lyapunov vector functions / M. Beisenbi et al // Journal of Theoretical and Applied Information Technology. – 2021. – Vol. 99, № 2. – P. 381-392.
15. Beisenbi M. Approach to the synthesis of an aperiodic robust automatic control system based on the gradient-speed method / M. Beisenbi, S. Kaliyeva // Eastern-European Journal of Enterprise Technologies. – 2023. – Vol. 1, № 3(121). – P. 6-14. https://doi.org/10.15587/1729-4061.2023.274512.
16. Self-organizing control systems for nonlinear spacecraft in the class of structurally stable mappings / O. Abdiramanov et al // International Journal of Advanced Computer Science and Applications. – 2023. – Vol. 14, № 11. https://doi.org/10.14569/IJACSA.2023.0141108.
17. Erulanova A. Study of robust stability and quality of the two-channel control system / A. Erulanova, G. Shadrin, N. Arinova // Proceedings of the IEEE International Conference on Application of Information and Communication Technologies. – 2016.
Рецензия
Дәйектеу үшін:
Бейсенби М.Ә., Әуелбаева А.Ә., Никулин В.В., Бейсембина С.Ш. СЫЗЫҚТЫ БАСҚАРУ ЖҮЙЕЛЕРІНІҢ АПЕРИОДТЫ РОБУСТТЫ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ТАЛДАУҒА АРНАЛҒАН ГРАДИЕНТТІК ЖЫЛДАМДЫҚ ӘДІСІ. Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы. 2026;(3(23)):6-15. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-1
For citation:
Beisenbi M.A., Auyelbayeva A.A., Nikulin V.V., Beisembina S.Sh. GRADIENT-VELOCITY METHOD FOR APERIODIC ROBUST STABILITY OF LINEAR CONTROL SYSTEMS. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(3(23)):6-15. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-1
JATS XML















