ЖАБДЫҚТАР МЕН АСПАПТАРДЫ ЕСЕПКЕ АЛУ ҮШІН ЗЕРТХАНАЛАРДЫҢ ЦИФРЛЫҚ ПАСПОРТТАРЫН ЕНГІЗУ

Бұл мақалада жоғары оқу орындарының зертханаларында материалдық-техникалық ресурстарды пайдалану тарихын есепке алуды, сәйкестендіруді және тіркеуді автоматтандыруға арналған зертханалық жабдықтардың цифрлық паспорттарының ақпараттық жүйесін әзірлеу ұсынылған Зерттеудің өзектілігі қағаз журналдар мен электрондық кестелерден жабдықтар туралы деректердің ашықтығын, қолжетімділігін және құрылымдалған сақталуын қамтамасыз ететін неғұрлым сенімді цифрлық шешімдерге көшу қажеттілігімен байланысты.

Зерттеудің мақсаты QR-кодтарды пайдалана отырып, зертханалық жабдықтарды жылдам сәйкестендіруді және веб-интерфейс арқылы өзекті ақпаратқа қол жеткізуді қамтамасыз ететін жүйенің прототипін әзірлеу және сынау болып табылады. Бағдарламалық негіз ретінде Python бағдарламалау тілі, Flask микрофреймворкі, кіріктірілген SQLite деректер базасы және QR-кодтарды генерациялауға арналған qrcode кітапханасы пайдаланылды. Жабдықтың цифрлық паспорты бірегей идентификаторды, атауын, инвентарлық нөмірді, орналасқан жерін, пайдаланушы туралы мәліметтерді, сондай-ақ пайдаланудың басталу және аяқталу күні мен уақытын қамтиды.

Зерттеу аясында жүйенің минималды өміршең нұсқасы іске асырылып, Шәкәрім университетінің "Автоматтандыру және ақпараттық технологиялар" кафедрасының зертханасы базасында сынақтан өткізілді. Тестілеу нәтижелері негізгі модульдердің дұрыс жұмыс істеуін растады: QR-кодтарды генерациялау, тіркеу, жабдықты пайдалануды бастау және аяқтау, деректер базасындағы жазбаларды сақтау және пайдалану тарихын көрсету. Ұсынылған шешім қолмен жасалатын операциялардың көлемін азайтуға, деректерді жоғалту қаупін азайтуға және зертханалық жабдықтарды есепке алудың ашықтығын арттыруға мүмкіндік береді.

Жұмыстың практикалық маңыздылығы жүйені басқа зертханалар мен білім беру ұйымдарына бейімдеу мүмкіндігінде. Сондай-ақ мақалада ағымдағы нұсқаның шектеулері мен одан әрі даму перспективалары, соның ішінде функционалдықты кеңейту, жөндеуді есепке алу, есептерді экспорттау және университеттің ақпараттық жүйелерімен интеграциялау мәселелері қарастырылған.

1. Kocharyan T.M. Osnovnye problemy, voznikayushchie pri provedenii inventarizatsii imushchestva i obyazatel'stv i ikh reshenie / T.M. Kocharyan, R.V. Morgunova // Innovatsii i investitsii. – 2020. – № 2. – S. 201-205. https://cyberleninka.ru/article/n/osnovnye-problemy-voznikayuschie-priprovedenii-inventarizatsii-imuschestva-i-obyazatelstv-i-ih-reshenie/viewer. (In Russian).

2. Implementing QR codes in academia to improve sample tracking, data accessibility, and traceability in multicampus interdisciplinary collaborations / C. Hernandez et al // PLOS ONE. – 2023. – Vol. 18, № 4. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0282783.

3. Tobacco Leaf NIR Management and Classification Based on JSON Conversion and Constrained K-Means for SQLite Database / J. Huo et al // 2024 IEEE 15th International Conference on Software Engineering and Service Science (ICSESS). – 2024. – Р. 158-162. https://doi.org/10.1109/ICSESS62520.2024.10719383.

4. Wu Y. SQLite Embedded Database in Data Chain Devices / Y. Wu, H. Luo, Y. Liu // Proceedings of the Sixth International Conference on Advanced Electronic Materials, Computers, and Software Engineering (AEMCSE 2023). – Shenyang, China, 2023. – Vol. 12787. – Paper 127870Y. https://doi.org/10.1117/12.3004802.

5. Wan Y. Embedded Database SQLite Application Based on ARM Platform / Y. Wan // Proceedings of the Fourth International Conference on Automation Control, Algorithm, and Intelligent Bionics (ACAIB 2024). – Yinchuan, China, 2024. – Vol. 13259. – Paper 132592U. https://doi.org/10.1117/12.3039708.

6. Realizatsiya bazy dannykh s ispol'zovaniem freimvorka Python Flask: sistema upravleniya bazoi dannykh kolledzha / N. Chauhan et al // International Journal of Engineering and Computer Science. – 2019. – T. 8. – S. 24894-24899. https://doi.org/10.18535/ijecs/v8i12.4390. (In Russian).

7. Design and Development of an Application for Database Maintenance in Inventory Management System Using Tkinter and SQLite Platform / K. Yuvaraj et al // IOP Conference Series: Materials Science and Engineering. – Vol. 995. – 012012. https://doi.org/10.1088/1757-899X/995/1/012012.

8. Implementation of Database Using Python Flask Framework: College Database Management System / N. Chauhan et al // International Journal of Engineering and Computer Science. – 2019. – Vol. 8. – Р. 24894-24899. https://doi.org/10.18535/ijecs/v8i12.4390.

9. Suraya Sholeh M. Designing and Implementing a Database for Thesis Data Management by Using the Python Flask Framework / M. Suraya Sholeh // International Journal of Engineering, Science and Information Technology. – 2021. – Vol. 2. – Р. 9-14. https://doi.org/10.52088/ijesty.v2i1.197.

10. A Comprehensive Analysis and Evaluation of SQLite Deleted Record Recovery Techniques: A Survey / S. Lee et al // Forensic Science International: Digital Investigation. – 2025. – Vol. 55. – 302031. https://doi.org/10.1016/j.fsidi.2025.302031.

11. Ramos-Miller M. Towards Inventory Control Excellence: An Innovative Approach Based on a Web-Based Platform / M. Ramos-Miller, A. Pacheco // F1000Research. – 2023. – Vol. 12. – 1471. https://doi.org/10.12688/f1000research.140745.2.

12. Tunnel-Based Intra Network Controller Using NGROK Framework for Smart Cities / P. Kumaresan et al // Proceedings of the International Conference on Electronics, Communication and Aerospace Technology (ICECA). – 2021. – Р. 39-43. https://doi.org/10.1109/ICECA52323.2021.9676036.