ДОЛАНА ЖАПЫРАҒЫ СЫҒЫНДЫСЫМЕН БАЙЫТЫЛҒАН ЖЕМІС-КӨКӨНІС ПАСТИЛАСЫНЫҢ САПАЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІН БАҒАЛАУ
https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-38
Аңдатпа
Бұл мақалада алма, асқабақ және қызылшадан жасалған пастилаларға долана жапырағының сығындысын (Crataegus almaatensis) қосудың өнім сапасына әсерін кешенді бағалауға талдау жүргізілді. Тәжірибе барысында сығындымен байытылған пастила үлгілерінің органолептикалық сипаттамалары, дәрумендер мөлшері, антиоксиданттық белсенділігі және микробиологиялық қауіпсіздігі анықталды.
Дегустациялық талдау нәтижесі 3% долана жапырағының сығындысы бар пастилалар дәмі, жағымды хош иісі және сыртқы түрі бойынша ең жоғары бағаға ие болды. Сонымен қатар, бұл үлгілерде аскорбин қышқылының мөлшерінің жоғарылауы байқалды: алма-асқабақ негізіндегі пастиладағы С дәруменінің концентрациясы 38,06 мг/100 г-нан 62,97 мг/100 г-ға дейін, ал алмақызылша негізіндегі пастилада 22,61 мг/100 г-нан 29,98 мг/100 г-ға дейін жоғарылады.
Микробиологиялық зерттеулер пастила үлгілерінің барлық дайын өнімдердің қолданыстағы санитарлық-гигиеналық стандарттарға сәйкес келетінін растады. Талдау жүргізілген үлгілерде ішек таяқшалары тобындағы бактериялар анықталмады, ал ашытқы мен зеңнің жалпы мөлшері рұқсат етілген деңгейден төмен болды.
Долана (Crataegus almaatensis) жапырағы сығындысын пастила құрамына енгізу өнімнің органолептикалық қасиеттерін жақсартып қана қоймай, оның С витаминімен қамтамасыз етілуін арттырады, антиоксиданттық белсенділігін күшейтеді және функционалдық құндылығын жоғарылатады. Микробиологиялық талдау нәтижелері барлық үлгілердің қауіпсіз екенін растады.
Осыған байланысты долана жапырағы сығындысын пастила өндірісінде тиімді әрі қауіпсіз функционалдық ингредиент ретінде қолдануға болады деп қорытындылауға болады.
Тірек сөздер
Авторлар туралы
Ж. С. НабиеваҚазақстан
Жанар Серикболовна Набиева – PhD, қауымд. профессор, Тамақ қауіпсіздігін ғылыми-зерттеу институты
050012, Қазақстан Республикасы, Алматы қаласы, Төле би көшесі, 100
А. Н. Жаханова
Қазақстан
Айнұр Нұрлыханқызы Жаханова – 2 курс магистранты,
«Қолданбалы биотехнология» кафедрасы
050012, Қазақстан Республикасы, Алматы қаласы, Төле би көшесі, 100
А. А. Кулаипбекова
Қазақстан
Акерке Аскаркызы Кулаипбекова – 3 курс докторанты,
«Қолданбалы биотехнология» кафедрасы
050012, Қазақстан Республикасы, Алматы қаласы, Төле би көшесі, 100
Э. К. Асембаева
Қазақстан
Эльмира Куандыковна Асембаева – PhD, «Қолданбалы
биотехнология» кафедрасы
050012, Қазақстан Республикасы, Алматы қаласы, Төле би көшесі, 100
Ш. А. Абжанова
Қазақстан
Шолпан Амагельдиевна Абжанова – техника ғылымдарының кандидаты, «Қолданбалы биотехнология» кафедрасы
050012, Қазақстан Республикасы, Алматы қаласы, Төле би көшесі, 100
Әдебиет тізімі
1. Технология функциональных продуктов питания: учебное пособие для СПО / под общ.ред. Л. В. Донченко. – 2-е изд., испр. и доп. – М.: Издательство Юрайт, 2018. – 176 с.
2. Enhancing nutritional value and health benefits of gluten-free confectionery products: innovative pastilles and marshmallows / Y. Pronina et al // Frontiers in Nutrition. – 2024. – Vol. 10. – P. 1321004. https://doi.org/10.3389/fnut.2023.1321004.
3. Development and study of the functional properties of marshmallow enriched with bee (Apis mellifera) honey and encapsulated probiotics (Lactobacillus rhamnosus) / S.I. Colmenares-Cuevas et al // Frontiers in Nutrition. – 2024. – Vol. 11. – P. 1353530. https://doi.org/10.3389/fnut.2024.1353530.
4. Septembre-Malaterre A. Fruits and vegetables, as a source of nutritional compounds and phytochemicals: Changes in bioactive compounds during lactic fermentation / A. Septembre-Malaterre, F. Remize, P. Poucheret // Food research international. – 2018. – Vol. 104. – P. 86-99. https://doi.org/10.1016/j.foodres.2017.09.031.
5. The amount of polyphenols and antioxidant activity of fruits of different varieties of apple tree--Malus domectica L / N. Gogia et al // Georgian Medical News. – 2015. – №. 242. – P. 84-88. PMID: 26042453.
6. Apples and apple by-products: antioxidant properties and food applications / U. Asma et al // Antioxidants. – 2023. – Vol 12. – №. 7. – P. 1456. https://doi.org/10.3390/antiox12071456.
7. A comprehensive analysis of the composition, health benefits, and safety of apple pomace / R.C. Skinner et al // Nutrition reviews. – 2018. – Vol. 76. – №. 12. – P. 893-909. https://doi.org/10.1093/nutrit/nuy033.
8. Malus domestica: A review on nutritional features, chemical composition, traditional and medicinal value / J. Patocka et al // Plants. – 2020. – Vol. 9. – №. 11. – P. 1408. https://doi.org/10.3390/plants9111408.
9. Evaluation of some chemical constituents, antioxidant, antibacterial and anticancer activities of Beta vulgaris L. root / H.S. El-Beltagi et al // Fresenius Environmental Bulletin. – 2018. – Vol. 27. – №. 9. – P. 6369-6378.
10. The potential benefits of red beetroot supplementation in health and disease / T. Clifford et al // Nutrients. – 2015. – Vol. 7. – №. 4. – P. 2801-2822. https://doi.org/10.3390/nu7042801.
11. Studies on evaluation of physical and chemical composition of beetroot (Beta vulgaris L.) / R.G. Kale et al // International journal of chemical studies. – 2018. – Vol. 6. – №. 2. – P. 2977-2979.
12. Functional and nutraceutical properties of pumpkin–a review / S. Kaur et al // Nutrition & Food Science. – 2020. – № 50(2) – P. 384-401. https://doi.org/10.1108/NFS-05-2019-0143.
13. Ahmad G. Pumpkin: horticultural importance and its roles in various forms; a review / G. Ahmad, A.A. Khan // Int. J. Hortic. Agric. – 2019. – Vol. 4. – №. 1. – P. 1-6. https://doi.org/10.15226/2572-3154/4/1/00124.
14. Ceclu L. Pumpkin-health benefits / L. Ceclu, D.G. Mocanu, O.V. Nistor // Journal of agroalimentary processes and technologies. – 2020. – Vol. 26. – № 3. – P. 241-246.
15. Functional and nutraceutical properties of pumpkin–a review / S. Kaur et al // Nutrition & Food Science. – 2020. – Т. 50. – № 2. – P. 384-401. https://doi.org/10.1108/NFS-05-2019-0143.
16. Корниенко Е.А. Пробиотики, постбиотики и парапробиотики / Е.А. Корниенко // Экспериментальная и клиническая гастроэнтерология. – 2022. – № 9(205). – С. 240-250. https://doi.org/10.31146/1682-8658-ecg-205-9-240-250.
17. Артюхова С.И. Биотехнология микроорганизмов: пробиотики, пребиотики, метабиотики: учеб. пособие / С.И. Артюхова, О.В. Козлова. – Кемерово: КемГУ, 2019. – 224 с.
18. Ершова А.Р. Пастильное изделие функционального назначения с добавлением синбиотического комплекса / А.Р. Ершова // Многополярный мир в фокусе новой действительности. – 2023. – С. 9-12.
19. Chemistry and pharmacology of the Kazakh Crataegus almaatensis pojark: An Asian herbal medicine / S.S. Soares et al // Antioxidants. – 2019. – Vol. 8, № 8. – P. 300. https://doi.org/10.3390/antiox8080300.
20. Bioactive Compounds in Hawthorn Leaves (Crataegus spp.) – Extraction, Functionality, and Future Perspectives: From Waste to Wealth / A. Kulaipbekova et al // Agriculture. – 2026. – № 16(3). – Р. 363. https://doi.org/10.3390/agriculture16030363.
21. Malus domestica: A review on nutritional features, chemical composition, traditional and medicinal value / J. Patocka et al // Plants. – 2020. – № 9(11). – Р. 1408. https://doi.org/10.3390/plants9111408.
22. In vitro antioxidant potential of Abrus precatorius L. and Asystasia gangetica (L.) T. Anderson / N. Janakiraman et al // Letters in Applied NanoBioScience. – 2021. – Vol. 11, № 4. – P. 4071-4079. https://doi.org/10.33263/ LIANBS114.40714079.
23. How natural dietary antioxidants in fruits, vegetables and legumes promote vascular health / S. Wang et al // Food Research International. – 2011. – Vol. 44, № 1. – P. 14-22. https://doi.org/10.1016/j.foodres.2010.09.028.
24. Arias A. Exploring the potential of antioxidants from fruits and vegetables and strategies for their recovery / A. Arias, G. Feijoo, M.T. Moreira // Innov. Food Sci. Emerg. Technol. – 2022. – Vol. 77, № 10.1016. https://doi.org/10.1016/j.ifset.2022.102974.
25. The effects of polyphenols and other bioactives on human health / C.G. Fraga et al // Food & function. – 2019. – Vol. 10, № 2. – P. 514-528. https://doi.org/10.1039/C8FO01997E.
26. Berries extracts as natural antioxidants in meat products: A review / J.M. Lorenzo et al // Food Research International. – 2018. – Vol. 106. – P. 1095-1104. https://doi.org/10.1016/j.foodres.2017.12.005.
27. Apple pomace as a functional and healthy ingredient in food products: A review / F. Lyu et al // Processes. – 2020. – Vol. 8, № 3. – P. 319. https://doi.org/10.3390/pr8030319.
28. Тимирханова Г.А. Витамин С: классические представления и новые факты о механизмах биологического воздействия / Г.А. Тимирханова, И.Г. Абдуллина, Г.М. Кулагина // Вятский медицинский вестник. – 2007. – № 4. – С. 158-161.
29. Fermentation affects the antioxidant activity of plant-based food material through the release and production of bioactive components / Y.S. Zhao et al // Antioxidants. – 2021. – Vol. 10, № 12. – P. 2004. https://doi.org/10.3390/antiox10122004.
30. Effect of fermentation on the antioxidant activity in plant-based foods / S.J. Hur et al // Food chemistry. – 2014. – Vol. 160. – P. 346-356. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2014.03.112.
31. Effects of different lactic acid bacteria on the physicochemical properties, functional characteristics and metabolic characteristics of fermented hawthorn juice / M. Zhao et al // Food Chemistry. – 2025. – Vol. 470. – P. 142672. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2024.142672.
32. Lactic acid fermentation as a tool to enhance the antioxidant properties of Myrtus communis berries / J.A. Curiel et al // Microbial Cell Factories. – 2015. – Vol. 14, № 1. – P. 67. https://doi.org/10.1186/s12934-015-0250-4.
Рецензия
Дәйектеу үшін:
Набиева Ж.С., Жаханова А.Н., Кулаипбекова А.А., Асембаева Э.К., Абжанова Ш.А. ДОЛАНА ЖАПЫРАҒЫ СЫҒЫНДЫСЫМЕН БАЙЫТЫЛҒАН ЖЕМІС-КӨКӨНІС ПАСТИЛАСЫНЫҢ САПАЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІН БАҒАЛАУ. Шәкәрім Университетінің Хабаршысы. Техникалық ғылымдар сериясы. 2026;(3(23)):398-409. https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-38
For citation:
Nabiyeva Zh.S., Zhakhanova A.N., Kulaipbekova A.A., Assembayeva E.K., Abzhanova Sh.A. EVALUATION OF THE EFFECT OF HAWTHORN LEAF EXTRACT ON THE QUALITY INDICATORS OF PASTILA. Bulletin of Shakarim University. Technical Sciences. 2026;(3(23)):398-409. (In Kazakh) https://doi.org/10.53360/2788-7995-2026-3(23)-38
JATS XML















