ЖҮЗІМ ДӘНДЕРІНІҢ ҰНТАҒЫН БРОЙЛЕР ТАУЫҚ РАЦИОНЫНА ҚОСҚАНДА ЕТТІҢ МИКРОБИОЛОГИЯЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІГІ, САПАСЫ ЖӘНЕ ОРГАНОЛЕПТИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІН БАҒАЛАУ

Зерттеу бройлер тауық етінің микробиологиялық қауіпсіздігі, сапасы және органолептикалық қасиеттерін бағалауға бағытталған, рационға жүзім дәндерінің ұнтағы енгізілген жағдайларды ескере отырып. Зерттеу екі бройлер тобында жүргізілді: стандартты теңдестірілген рацион алған бақылау тобы және рационға табиғи полифенолды қосылыстар мен антиоксиданттар көзі ретінде жүзім дәндерінің ұнтағы қосылған тәжірибелік топ. Салқындатылғаннан кейін, соғылған күні алынған толық тушка мен бауырдың микробиологиялық талдауы тәжірибелік топта микробтық ластанудың төмен екенін көрсетті. Толық тушкалардағы мезофильді аэробты және факультативті анаэробты микроорганизмдердің жалпы саны тәжірибелік топта 4×10¹ КОЕ/г-дан төмен болса, бақылау тобында 1,1×10² КОЕ/г болды; ал бауырда — 1,1×10³ КОЕ/г қарсы 2,1×10⁴ КОЕ/г, бұл нормативтік көрсеткіштерден айтарлықтай төмен. Listeria monocytogenes және Salmonella spp. сияқты патогенді микроорганизмдер екі топта да анықталған жоқ. Зерттеу нәтижелері бойынша токсикалық элементтердің (қорғасын, мышьяк, кадмий және сынап) мөлшері анықтау шегінен төмен болып, еттің токсикологиялық қауіпсіздігін растады. Сақталу мерзімін бағалау көрсеткендей, тәжірибелік топтағы ет бақылау тобындағы етке қарағанда 2 күнге ұзақ жарамды болып шықты, сонымен қатар иіс өзгерісі мен шіріктің белгілері кеш байқалды. Вареная төс және жамбас филеін органолептикалық бағалау тәжірибелік топта біршама жоғары көрсеткіштерді көрсетті, әсіресе иіс, шырындылық, жұмсақтық және жалпы сапа бағасы бойынша (төс филесі: 9,1 қарсы 8,9; жамбас филесі: 9,4 қарсы 9,2). Зерттеу нәтижелері жүзім дәндерінің ұнтағын бройлерлердің рационына енгізу микробиологиялық қауіпсіздікті арттыратынын, сақтау мерзімін ұзартады және сенсорлық қасиеттерді жақсартады, органолептикалық қасиеттерге теріс әсер етпейтінін көрсетеді. Бұл деректер жүзім дәндерінің ұнтағын функционалды жемдік қосымша ретінде, соның ішінде балаларға арналған өнімдерде қолданудың тиімділігін растайды.

1. Feeding broiler chickens with grape seed and skin meals to enhance α and γ tocopherol content and meat oxidative stability / C. Romero et al // Antioxidants. – 2021. – № 10(5). – Р. 699. https://doi.org/10.3390/antiox10050699.

2. Use of polyphenol-rich grape by-products in monogastric nutrition / A. Brenes et al // A review. Anim. Feed. Sci. Technol. – 2016. – № 211. – Р. 1-17. https://doi.org/10.1016/j.anifeedsci.2015.09.016.

3. Consumption of oxidised oil increases oxidative stress in broilers and affects the quality of breast meat / W. Zhang et al // J. Agric. Food Chem. – 2011. – № 59. – Р. 969-974. https://doi.org/10.1021/jf102918z.

4. Efficacy of dietary antioxidants on broiler oxidative stress, performance and meat quality: Science and market / S.A. Salami et al // Avian Boil. Res. – 2015. – № 8. – Р. 65-78. https://doi.org/10.3184/175815515X14291701859483.

5. Antioxidant Supplementation Minimizes the Negative Impact of Dietary Oxidised Oil on Chicken Broiler Breast and Thigh Meat Quality / R.M. Delles et al // In Proceedings of the 59th International Congress of Meat Science and Technology, Izmir, Turkey, 18-23 August 2013.

6. Effect of dietary Salvia officinalis essential oil and sodium selenite supplementation on antioxidative status and blood phagocytic activity in broiler chickens / M. Ryzner et al // Acta Vet. Brno. – 2013. – № 82. – Р. 43-48. https://doi.org/10.2754/avb201382010043.

7. Iuga M. Antioxidant activity and total phenolic content of grape seeds and peels from romanian varieties / M. Iuga, S. Ropciuc, S. Mironeasa // Food Environ. Safety J. – 2017. – № 16. – Р. 276- 282.

8. Grape pomace polyphenols improve insulin response to a standard meal in healthy individuals: A pilot study / G. Costabile et al // Clin. Nutr. – 2019. – № 38. – Р. 2727-2734. https://doi.org/10.1016/j.clnu.2018.11.028.

9. Sebranek J. Natural and Organic Cured Meat Products: Regulatory Manufacturing / J. Sebranek, J. Bacus // Marketing, Quality and Safety Issues. AMSA. White Paper Series 1. 2007.

10. Khodayari F. The effect of red grape pomace on performance, lipid peroxidation (MDA) and some serum biochemical parameters in broiler / F. Khodayari, H.A. Shahria // Adv. Biores. – 2014. – № 5. – Р. 82-87.

11. Bioproductive parameters and fatty acids profile of the meat from broilers treated with flax meal and grape seeds meal / M. Olteanu et al // Sci. Pap. Anim. Sci. Biotechno. – 2017. – № 50. – Р. 15- 21.

12. Supplementation of grape pomace (Vitis vinifera) in broiler diets and its effect on growth performance, apparent total tract digestibility of nutrients, blood profile, and meat quality / S. Aditya et al // Anim. Nutr. – 2018. – № 4. – Р. 210-214 https://doi.org/10.1016/j.aninu.2018.01.004.

13. Descriptive sensory and instrumental texture profile analysis of woody breast in marinated chicken / M.E. Aguirre et al // Poult. Sci. – 2018. – № 97. – Р. 1456-1461. https://doi.org/10.3382/ps/pex428.

14. Rigor development and meat quality of large and small broilers and the use of Allo-Kramer shear, needle puncture, and razor blade shear to measure texture / L.C. Cavitt et al // Poult. Sci. – 2005. – № 84. – Р. 113-118. https://doi.org/10.1093/ps/84.1.113.

15. Fletcher D.L. Poultry meat quality / D.L. Fletcher // World's Poult. Sci. J. – 2002. – № 58. – Р. 131-145. https://doi.org/10.1079/WPS20020013.

16. Color variation and characterization of broiler breast meat during processing in Italy / M. Petracci et al // Poult. Sci. – 2004. – № 83. – Р. 2086-2092. https://doi.org/10.1093/ps/83.12.2086.

17. Goni I. Effect of dietary grape pomace and grape seed extract on poultry meat quality and oxidative stability / I. Goni, A. Brenes, C. Centeno // Foods. – 2022. – № 11. – Р. 1456. https://doi.org/10.3390/foods11101456.

18. Ahmed S.T. Dietary polyphenols and poultry meat quality: A review / S.T. Ahmed, M.M. Islam, A.B.M.R. Bostami // Poultry Science. – 2023. – № 102(4). – Р. 102512. https://doi.org/10.1016/j.psj.2023.102512.

19. Kara K. Natural antioxidants in broiler nutrition and their effects on meat shelf life / K. Kara, B.K. Guclu, E. Baytok // Animals. – 2021. – № 11. – Р. 3025. https://doi.org/10.3390/ani11113025.

20. Abdel-Wareth A.A.A. Grape by-products in poultry nutrition: impacts on productivity and meat quality / A.A.A. Abdel-Wareth, J. Lohakare // Frontiers in Veterinary Science. – 2024. – № 11. – Р. 1287412. https://doi.org/10.3389/fvets.2024.1287412.