КҮРТ ЖЫЛУ ӘСЕР ЕТУ ЖАҒДАЙЫНДА ТОҢАЗЫТҚЫШ ЖҮЙЕСІНІҢ ЖАУАП БЕРУ ДИНАМИКАСЫН ЗЕРТТЕУ

Бұл мақалада бу-компрессиялық тоңазытқыш қондырғысының шоктық жылулық жүктеме жағдайындағы жұмысы қарастырылған. Зерттеу қосымша 24 DS18B20 датчигі және STM32 микроконтроллері бар цифрлық мониторинг жүйесімен жабдықталған «Холодильник-2» тәжірибелік қондырғысында жүргізілді. Негізгі мақсат – қондырғының квазистатикалық режимге шыққаннан кейін 40, 60 және 80°C температурадағы нысан енгізілген кездегі жұмысын салыстыру болды. Температуралық қисықтар, ауыспалы процестің ұзақтығы және тұрақтану уақыты талданды. Сонымен қатар, мұздатқыш камерасының ішіндегі температураның таралу ерекшеліктері мен циклдің негізгі элементтеріне жылулық жүктеменің әсері зерттелді. Зерттеудің ғылыми жаңалығы – кенеттен жылулық әсерлер кезінде туындайтын ауыспалы процестерді кешенді талдау, олардың ұзақтығы мен жүйенің тұрақтылығына назар аудару. Жұмыстың практикалық маңыздылығы алынған нәтижелерді тоңазытқыш қондырғылардың жұмыс режимдерін оңтайландыруға және нақты жағдайларға жақын ортада ақауларды диагностикалауға қолдану мүмкіндігімен байланысты. Оптималды режим ретінде 60 °C таңдалды, ол ауыспалы процестің ұзақтығы мен температураның біркелкі таралуы арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз етеді.

1. Yasuda H. A Dynamic Model of a Vapor Compression Refrigeration Cycle / H. Yasuda, T. Yanagisawa, M. Izushi // Transactions of the Japan Society of Refrigerating and Air Conditioning Engineers. – 1994. – № 11(3). Р. – 263-275.

2. Energy and Exergy Analysis of Vapor Compression Refrigeration System with Low-GWP Refrigerants / Т. Aized et al // J. Energies. – 2022. – № 15(19). – Р. 7246.

3. Eleiwi M.A. An Experimental Study on a Vapor Compression Refrigeration Cycle by Adding Internal Heat Exchanger / M.A. Eleiwi. – Tikrit Journal of Engineering Sciences.

4. Investigation of the Thermodynamic Process of the Refrigerator Compressor Based on the m-θ Diagram / Z. He et al // Energies. – 2017. – № 10(10). – Р. 1517.

5. Tantekin A. Thermodynamic Analysis of Vapor Compression Refrigeration System with Various Refrigerants / A. Tantekin // Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi. – 2025. – № 15(1). – Р. 392-405.

6. Sarioğlu K. Performance Investigation of a Vapor Compression Refrigeration System with and without Heat Exchanger Using Mono and Hybrid Nanofluids (R1234yf) / K. Sarioğlu, G. Yıldız // Gazi University Journal of Science Part C. – 2025. – № 13(1). – Р. 169-186.

7. Gabibov I.A. Modeling the Heat Transfer Process in Refrigeration Units Used in the Oil Industry / I.A. Gabibov, R.S. Nadjafkulieva, S.M. Abasova, // EUREKA: Physics and Engineering. – 2019.

8. Modelling and Cooling Power Control of TES-Backed Up Vapour-Compression Refrigeration System / D. Rodríguez et al // arXiv preprint – 2024.

9. Second-Law-Allowed Temporal Cooling of the Coldest Reservoir Without External Refrigeration / I.V. Vovchenko et al // arXiv preprint. – 2024.

10. Bolaji B.O. Ozone depletion and global warming: Case for the use of natural refrigerants – A review / B.O. Bolaji, Z. Huan // Renewable and Sustainable Energy Reviews. – 2013. – № 18. – Р. 49-54.

11. Hermes C.J.L. Dynamic behavior of vapor compression refrigeration systems: Modeling and simulation / C.J.L. Hermes // International Journal of Refrigeration. – 2011. – № 34(6). – Р. 1482-1493.

12. Kaya M. Transient thermal analysis of refrigeration systems under variable loads / M. Kaya, B. Kilic // Applied Thermal Engineering. – 2018. – № 145. – Р. 742-752.

13. Вклад молодежного потенциала в модернизацию Казахстана 3.0: Сборник докладов Международной молодежной научно-практической конференции / Гл. ред. А.Б. Найзабеков, - Рудный: Рудненский индустриальный институт, 2018. – 454-457 С.

14. Конденсатордың жартылай бітелуі мен жеткіліксіз өнімділігі тоңазытқыш қондырғылардың тиімді жұмысына әсері / Д.Н. Нургалиев және т.б. // Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университетінің хабаршысы. – 2020. – № 4(92). – Б. 96-100.

15. Тоңазытқыштың ақау жағдайында жұмыс істеу принципі / Д.Н. Нургалиев және т.б. // Вестник НЯЦ РК периодический научно-технический журнал национального ядерного центра Республики Казахстан. – 2023. – № 1(93). – Б. 48-54.

16. Сакун А.А. Холодильные машины и тепловые насосы: теория, расчёт и эксплуатация. – М.: Машиностроение, 1988. – 320 с.