ПОСТБИОТИКТАРДЫҢ ОҚШАУ ӘДІСТЕРІН САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ ЖӘНЕ МИКРООРГАНИЗМДЕРДЕН ДӘРІЛЕРДІҢ ШЫҒЫНДЫСЫН АНЫҚТАУ

Мақалада постбиотикалық оқшаулау әдістерін салыстырмалы талдауға және дәстүрлі ашытылған өнімдерден (шұбат, қырыққабат және қымыз) бөлінген Lacticasibacillus sp., Leuconostoc sp. және Saccharomyces sp. штамдарынан алынған препараттардың өнімділігі мен антиоксиданттық белсенділігін анықтауға бағытталған зерттеу нәтижелері ұсынылған. Әдеби дереккөздерді талдау негізінде эксперименттік зерттеулер үшін үш әдіс таңдалды: термиялық жасушаларды инактивтеу, этанолды тұндыру және ультрафильтрация, олар технологиялық қарапайымдылықпен, үнемділікпен және биологиялық белсенді компоненттерді сақтау мүмкіндігімен сипатталады. Постбиотиктердің өнімділігі гравиметриялық, антиоксиданттық белсенділік DPPH және ABTS сынақтарымен, ал микробиологиялық қауіпсіздік өміршең жасуша өсуінің болмауымен анықталды. Термиялық әдіс басқа әдістермен салыстырғанда ең жоғары құрғақ заттардың өнімділігін (90-92%), жоғары антиоксиданттық белсенділікті (86-89%) және толық микробиологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ететіні анықталды. Жұмсақ инактивация режимі (70°C температурада 30 минут) тотығу-тотықсыздану процестеріне қатысатын төмен молекулалық салмақтағы антиоксиданттар мен экзополисахаридтерді бұзбай функционалды метаболиттерді сақтап қалды. Белсенді қосылыстарды тұрақтандыратын экзополисахарид матрицасының болуына байланысты Leuconostoc sp. штаммы үшін ең жоғары белсенділік мәндері алынды. Алынған нәтижелер функционалды сүт өнімдерін әзірлеу және тамақ өнеркәсібінде биотехнологиялық тәсілдерді кеңейту үшін постбиотиктерді бөліп алудың тиімді және қолжетімді әдісі ретінде термиялық инактивацияның орындылығын растайды.

1. Бегунова А.В. Оценка потенциала пропионовокислых бактерий для получения постбиотиков / А.В. Бегунова, Н.А. Жижин // Хранение и переработка сельхозсырья. – 2022. – № 4. – С.102-112.

2. Рожкова И.В. Постбиотики как потенциальные компоненты кисломолочных продуктов с функциональными свойствами / И.В. Рожкова, В.А. Леонова, А.В. Бегунова // Молочная промышленность. – 2022. – № 3. – С.16-18.

3. Колоколова А.Ю. Изучение изменения органолептического профиля кисломолочной продукции с добавлением постбиотика / А.Ю. Колоколова, И.В. Рожкова, В.А. Леонова // Пищевая промышленность. – 2024. – № 6. – С. 52-55.

4. Сазанова С.Н. Получение мороженого с пробиотиками и постбиотиками SacchromycesBoulardii / С.Н. Сазанова, С.А. Рябцева, С.С. Аванесян // Известия высших учебных заведений. Пищевая технология. – 2024. – № 2-3(396). – С. 48-54.

5. Paraprobiotics and postbiotics: concepts and potential applications in dairy products / C.P. Barros et al // Current Opinion in Food Science. – 2020. – Vol. 32. https://doi.org/10.1016/j.cofs.2019.12.003.

6. Develompment and properties of functional yoghurt enriched with postbiotic produced by yoghurt cultures using cheese whey and skim milk / S. Sadighbathi et al // Frontiers. – 2023. – Vol. 14. https://doi.org/10.3389/fmicb.2023.1276268.

7. Păcularu-Burada B. Freeze-dried biotics based on Lactiplantibacillus plantarum with functional properties / B. Păcularu-Burada, M.M. Stanciu, M.A. Vasile // Food Science and Technology (LWT). – 2024. – № 203(12). https://doi.org/10.1016/j.lwt.2024.116339.

8. Abitha Eswari U. Thermal methods of postbiotics preparation / U. Abitha Eswari, K. Ramesh, T. Rajasekar // In: Postbiotics: Methods and Protocols in Food Science. – New York: Humana Press, 2024. – 424 p.

9. Paul Beulah B.F. Preparation of postbiotics from Bacillus spp / B.F. Paul Beulah, T. Rajasekar // In: Postbiotics: Methods and Protocols in Food Science. New York: Humana Press, 2024. – 424 p.

10. The Effects of Substrates and Sonication Methods on the Antioxidant Activity of Kefir Postbiotics / G. Chávez-Alzaga et all // Fermentation. – 2024. – Vol. (9). https://doi.org/10.3390/fermentation10090492.

11. Duarte M. Current postbiotics in the cosmetic market: perspectives for food applications / M. Duarte, G. Vinderola, E. Salvucci // Applied Microbiology and Biotechnology. – 2022. – Vol. 106(12). – Р. 5879-5891.

12. Cimini D. Optimization of growth and postbiotic production by Levilactobacillus brevis SP48 / D. Cimini, G. Mezzapesa, S. Fedi / /Frontiers in Bioengineering and Biotechnology. – 2022. – Vol. 10. https://doi.org/10.3389/fbioe.2022.1007004.

13. Леонова В.А. Методы получения постбиотиков / В.А. Леонова, И.В. Рожкова // Молочная промышленность. – 2022. – № 4. – С. 24-25.