МОДИФИКАЦИЯЛАНҒАН ИНТЕРПОЛИМЕРЛІ ЖҮЙЕЛЕРДІҢ НЕОДИМ ИОНДАРЫН СОРБЦИЯЛАУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Бұл зерттеуде неодим иондарын екі өнеркәсіптік сорбенттерден, Amberlite IR120(H+) және AB-17-8(OH-) ионалмастырғыш шайырлардан тұратын интерполимерлік жүйелерді пайдалана отырып, олардың ерітінді қоспасынан селективті сорбциялау мүмкіндіктері әртүрлі молярлық қатынаста зерттелді. Алынған нәтижелер негізінде полимерлердің максималды активтенуі Amberlite IR120:AB-17-8 (5:1) қатынастарында болатыны анықталды. Неодим иондарын максималды сорбциялау дәрежесі осы қатынастарда байқалады. Сорбция процесі статикалық режимде жүргізілді. Полимерлердің қашықтан өзара әрекеттесуінің 48 сағатынан кейін неодим иондарын максималды сорбциялау дәрежесі 56,2%, полимерлік тізбектің байланысу дәрежесі 3,96 % болды. Бастапқы активтенбеген Amberlite IR120 (6:0) және AB-17-8 (0:6) полимерлермен салыстырғанда интерполимерлік жүйелердің сорбциялық белсенділігінің Amberlite IR120: AB-17-8 (5:1), Amberlite IR120:AB-17-8 (3:3) қатынастарында анағұрлым жоғары болатынын бастапқы полимерлердің жалпы есептік мәндері дәлелдеді. Алынған нәтижелер интерполимерлік жүйелерде бастапқы полимерлердің электрохимиялық және сорбциялық қасиеттерінің өзгеретінін, яғни функционалды топтардың реакцияға түсу қабілеті артатынын көрсетті. Бұл оларды неодим иондарын бөліп алудың тиімді сорбциялық технологиясын жасау үшін қолдануға мүмкіндік береді. Осылайша, өнеркәсіптік ерітінділерден неодимді тиімді бөліп алу үшін сорбция шарттарын өзгерту арқылы интерполимерлік жүйелерді өнеркәсіпте қолдануға болатыны көрсетілді.

1. Mulder M. Basic Principles of Membrane Technology / M. Mulder. – Springer: Netherlands, 1996. https://doi.org/10.1007/978-94-009-1766-8.

2. Khaing Z., Troshkina A.: Sorp. Chromatogr. Proc., 2006. – № 6. – Р. 972.

3. Ion Exchangers; Dorfner, K., Ed.; Walter de Gruyter: Berlin, 1991. https://doi.org/10.1515/9783110862430.

4. Harland C.E. Ion Exchange: Theory and Practice, 2 nd edn.; The Royal Society of Chemistry, 1994. https://doi.org/10.1039/9781847551184

5. Alekseeva S.L. Sorption of Cr(VI) on AV-17 and EDE-10P Anion Exchangers, KU-2 and KB-4 Cation Exchangers, Activated Charcoal, and Foamed Graphite (STRG) is Studied / S.L. Alekseeva, S.N. Bolotin, T.G. Tsupko // J. Appl. Chem. – 2007. – № 80. – Р. 376-378. https://doi.org/10.1134/S107042720703007X.

6. Ivanik S.A. Flotation extraction of elemental sulfur from gold-bearing cakes / S.A. Ivanik, D.A. Ilyukhin // J. Min. Inst. – 2020. – № 242. – Р. 202-208. https://doi.org/10.31897/pmi.2020.2.202.

7. A facile process for enhanced rare earth elements separation from dilute solutions using N, Ndi(2-ethylhexyl)-diglycolamide grafted polymer resin / Н. Cui et al // Sep. Purif. Technol. – 2020. – № 234. – Р. 116096. https://doi.org/10.1016/j.seppur.2019.116096.

8. Extraction of Rare-Earth Elements (III) from Nitric Acid Solutions with Diethyl 2-[(Diphenylphosphoryl)methoxy]-5-ethylphenylphosphonate / A.N. Turanov et al // Russ. J. Inorg. Chem. – 2019. – № 64. – Р. 1297-1303. https://doi.org/10.1134/S0036023619100164.

9. Improving the selective extraction of lanthanides by using functionalised ionic liquid / L. Maria et al // Sep. Purif. Technol. – 2020. – № 237. – Р. 116354. https://doi.org/10.1016/j.jallcom.2019.152423.

10. Swain, N.; Mishra, S.; Acharya, M.R. Hydrometallurgical route for recovery and separation of samarium (III) and cobalt (II) from simulated waste solution using tri-n-octyl phosphine oxide – A novel pathway for synthesis of samarium and cobalt oxides nanoparticles / N. Swain et al // J. Alloys Compd. – 2020. – № 815. – Р. 152423. https://doi.org/10.1016/j.jallcom.2019.152423.

11. Balaram V. Rare earth elements: A review of applications, occurrence, exploration, analysis, recycling, and environmental impact / V. Balaram // Geosci. Front. – 2019. – № 10. – Р. 1285-1303. https://doi.org/10.1016/j.gsf.2018.12.005.

12. Understanding rare earth elements as critical raw materials / W.L. Filho et al // Sustainability. – 2023. – № 15. – Р. 1919. https://doi.org/10.3390/su15031919.

13. Rare earth elements: Overview of mining, mineralogy, uses, sustainability and environmental impact / N. Haque et al // C. Resources. – 2014. – № 3. – Р. 614-635. https://doi.org/10.3390/resources3040614.

14. Ion Exchange Dynamics in Cerium Nitrate Solution Regulated by Remotely Activated Industrial Ion Exchangers / Т. Jumadilov et al // Materials. – 2021. – № 14. – Р. 3491. https://doi.org/10.3390/ma14133491.

15. Создание принципиально новой технологии группового извлечения ионов редкоземельных металлов из продуктовых растворов металлургии / Т.К. Джумадилов и др. // Тенденции, перспективы и инновационные подходы развития химической науки, производства и образования в условиях глобализации: сборник научных трудов. – Алматы. – 2021. – С. 90-104.

16. Ulusoy Erol H.B. Effects of resin chemistries on the selective removal of industrially relevant metal ions using wafer-enhanced electrodeionization / H.B. Ulusoy Erol, C.N. Hestekin, J.A. Hestekin // Membranes. – 2021. – № 11. – Р. 45. https://doi.org/10.3390/membranes11010045.